Ứng xử nửa vời và “nỗi lo ba gác”

TS Nguyễn Ngọc ĐiệnSài Gòn Tiếp Thị (2008)
01:48' CH - Thứ bảy, 13/07/2019

Gần đến thời điểm kết thúc việc gia hạn lệnh cấm lưu hành xe ba gác, hàng chục ngàn người sinh sống bằng phương tiện ấy ở TP.HCM vẫn thấp thỏm chờ giải pháp của nhà chức trách đối với bài toán chuyển đổi nghề nghiệp.

Theo tình hình này thì, về mặt lý thuyết, sắp có hàng chục ngàn người sẽ bị coi là phạm pháp, nếu cứ tiếp tục dùng phương tiện bị cấm lưu hành để kiếm sống.

Về phần mình, nhà chức trách cứ loay hoay tìm cách tháo gỡ mớ bòng bong của cơ chế lẩn quẩn do chính mình đặt ra. Chẳng hạn, muốn được hỗ trợ thì phải có mã số hộ nghèo, muốn có mã số hộ nghèo thì phải có hộ khẩu; muốn có hộ khẩu thì phải có chỗ ở, việc làm ổn định; muốn có việc làm, chỗ ở ổn định thì phải được hỗ trợ;…

Có một vấn đề mà thực ra đến nay đâu đã có ai đặt ra và trả lời một cách chính thức: cho đến ngày bị cấm, việc hành nghề lái xe ba gác là đúng hay trái luật? Nếu “trái”, thì không có gì phải bàn cãi: cứ để các “đương sự” hưởng cho hết thời hạn ân huệ; sau đó thì cấm một cách tuyệt đối; ai vi phạm, thì xử phạt nghiêm; còn chuyện chuyển đổi nghề nghiệp là chuyện họ phải tự lo. Ngược lại, nếu “đúng”, thì xã hội, cụ thể là nhà chức trách, phải có trách nhiệm pháp lý đối với việc tổ chức lại cuộc sống của họ và phải thực hiện trách nhiệm của mình với thái độ nghiêm túc, mẫn cán.

Rõ hơn, nếu thừa nhận rằng những người lái xe ba gác đã dùng chiếc xe đó để kiếm sống một cách đường hoàng, minh bạch, lương thiện và đã làm tròn các nghĩa vụ pháp lý của mình đối với nhà chức trách, xã hội, thì họ phải có quyền đòi hỏi. Cụ thể, họ được quyền yêu cầu bồi hoàn những thiệt hại, bù đắp những mất mát mà họ phải chịu khi phải tôn trọng lệnh cấm. Họ nghèo hay không nghèo, có hay không có hộ khẩu không thành vấn đề, bởi trước hết, họ là chủ thể của quan hệ pháp lý trong cuộc sống dân sự và được pháp luật thừa nhận có các quyền dân sự phát sinh từ quan hệ đó.

Do không dứt khoát nói “đúng”, cũng không khẳng định là “trái”, thái độ ứng xử của nhà chức trách, xuất phát từ một quan điểm nhìn nhận không rõ ràng, trở nên rất lúng túng và thiếu nhất quán: có người được hỗ trợ, người khác thì tự “bơi”; người này được hỗ trợ cách này, người khác được hỗ trợ cách khác; quận không dám quyết, chờ thành phố, còn thành phố thì yêu cầu quận phải khẩn trương;… Bây giờ thì không ai dám đoán trước liệu lần hoãn lệnh cấm này sẽ là lần chót hay… lại cũng chỉ là lần kế chót.

Cho đến bây giờ, các chính sách vĩ mô được hoạch định và các chuẩn mực pháp lý được xây dựng, trong hầu hết trường hợp, căn cứ chủ yếu vào nhu cầu quản lý của người cầm quyền đối với xã hội. Đáng lý ra, căn cứ ấy phải là sự kết hợp hài hoà giữa nhu cầu đó với những đòi hỏi tích cực của cuộc sống.

Nói cách khác, chính sách, luật pháp tốt phải có kết quả giải quyết thấu đáo sự xung đột giữa các lợi ích chính đáng tồn tại trong xã hội có tổ chức. Xe ba gác đã xuất hiện như là sự đáp ứng thích hợp đối với một loại nhu cầu vận tải đặc trưng cho xã hội ở một trình độ phát triển nào đó. Tốt nhất là để cho xã hội tự mình khai tử loại hình vận tải đó bằng cách tự làm biến mất nhu cầu của mình, cụ thể, bằng cách thúc đẩy sự phát triển kinh tế, phát triển đô thị, xoá những con hẻm nhỏ ô tô không vào được với những căn hộ tồi tàn, vốn là nơi nương thân của những người chỉ đủ khả năng trả phí vận tải đồ đạc bằng xe ba gác…

Còn nếu nhà chức trách chủ động cấm, thì phải chủ động giải quyết hậu quả, nhất là về phần liên quan đến những thành phần xã hội chịu sự tác động bất lợi của lệnh cấm. Cứ cấm xong, đợi xã hội phản ứng tiêu cực rồi mới tìm cách đối phó, thì uy tín của nhà chức trách đối với xã hội cũng bị giảm sút, vì thái độ ứng xử do dự, nửa vời trong mối quan hệ nhà nước – công dân.

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,