Vì con người hãy giúp con người

09:11 CH @ Thứ Sáu - 20 Tháng Chín, 2013

Con người sống dựa vào tự nhiên. Như thế nghĩa là tự nhiên là thân thể con người. Để khỏi chết, con người phải ở trong quá trình giao dịch thường xuyên với thân thể đó. Sinh hoạt vật chất và tinh thần của con người liên hệ khăng khít với tự nhiên. Con người là một bộ phận của tự nhiên"(1).Nếu phân chia con người và tự nhiên thành hai thực thể tách biệt sẽ dẫn đến sự huỷ hoại cuộc sống còn người.

Con người vừa là sản phẩm của tự nhiên vừa là sản phẩm của xã hội. Quan hệ Thiên - Địa - Nhân khăng khít như là một. Con người sẽ mãi mãi khám phá sự huyền bí của vũ trụ và mãi mãi khám phá chính mình để phục vụ cho chính con người. Nhưng trái đất thì vẫn quay ngược chiều kim đồng hồ, từ trường của trái đất vẫn từ bắc xuống nam, mặt trăng vẫn quay quanh trái đất và tất cả vẫn quay quanh mặt trời. Ở thế kỷ nào cũng vậy, ở vùng nào trên trái đất này cũng thế, con người không những không quay ngược tất cả được, mà tất cả đang tác động đến con người, mà con người đang tồn tại. Tự nhiên đang tồn tại, hai sự sống tuy khác nhau nhưng lại thống nhất thành sự tồn tại lớn lao hơn trong nhịp điệu chung.

Như vậy, không phải con người muốn làm gì thì làm để chống lại tự nhiên và sự vận động của xã hội. Con người chống lại tự nhiên chính là chống lại sự sống của chính mình. "Một tự nhiên hào phóng thì nó dắt tay người ta như dắt tay trẻ con tập đi, nó ngăn cản con người phát triển bằng cách không làm cho sự phát triển của con người trở thành một tất yếu tự nhiên"(l). Từ ngoại hình của con người, 5 màu da cơ bản của loài người trên trái đất, 7 sắc cầu vồng trên trời, trí tuệ và đời sống của con người tưởng như không thể xoay chuyển được, nhưng may thay "con người nhận thức được quy luật của tự nhiên và có thể sử dụng được quy luật một cách chính xác"(l)

Trí tuệ con người ở thế kỷ tới sẽ phát triển đến mức kinh ngạc, sẽ phá vỡ những quan niệm thông thường, nhận thức thông thường về con người từ trước tới nay. Văn minh vật chất sẽ được đẩy lên rất cao, và như vậy thì chủ nghĩa nhân văn càng có điều kiện bừng sáng, nhưng đồng thời lòng tham không đáy của những con người nào đó có thề cũng phát triển và cái ác có thể sẽ phát triển theo. Cưỡng chế bên ngoài không ngăn nổi nó. Nó sẽ phát triển không giới hạn. Khi con người có sức mạnh trong tay: tiền, vũ khí, quyền lực... thì họ cũng dễ dùng sức mạnh đó làm điều ác đề đạt tham vọng. Quá trình từ tham vọng đến chỗ làm điều ác diễn ra dưới nhiều vẻ khác nhau. Có khi cái ác được khoác áo từ bi, nhung lụa. Cái ác đó sẽ làm mất đi, làm chết khả năng phát triển của con người. Vì "bản thân con người là từ giống vật mà ra, cũng đã bao hàm cái sự thật con người không bao giờ hoàn toàn thoát ly những thuộc tính vốn có của con vật, thành thử vấn để bao giờ cũng chỉ là ở chỗ những thuộc tính đó có nhiều hay ít, trình độ khác nhau thì thú tính và nhân tính có nhiều hay ít mà thôi"(2)

Thật bất hạnh cho một địa phương, một vùng nếu do một sự tranh chấp nào đó, không tự kiềm chế được dẫn tới việc cầm dao tay phải tự chém vào tay trái hoặc ngược lại.

Thật là thảm hoạ cho một vùng, một dân tộc và cá loài người, nếu cái ác cứ phát triển và không có cách nào giải phóng được con người thoát khỏi sự áp bức mới, tai hoạ mới.

3. Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã chứng minh sức mạnh không ở mãi trong tay một người, văn minh không nằm mãi ở một vùng. Tự nhiên sẽ tiếp tục vận động, xã hội cũng vận động. Người nắm trong tay sức mạnh vật chất, đồng tiền và quyền lực hãy tỉnh táo cố tự ghìm mình. Kẻ ác sẽ phải trả giá cả về vật chất và tinh thần nặng hơn gấp nhiều lần điều ác mà họ gây ra(!) Bình tĩnh một chút, điểm lại lịch sử, chúng ta từng thấy có những người làm điều ác trên thế giới người hiện thực này. Dù một vài dân tộc nào đó đã không chặn được bàn tay của họ nhưng họ cũng đã phải nhận đòn phản lực. Đó chính là quy luật của tự nhiên và xã hội. Điều mong mỏi đầu tiên của con người là: "Người ta phải có khả năng sống đã thì rồi mới có khả năng làm ra lịch sử"... "rồi bắt đầu sinh ra người khác, sinh sôi nảy nở, đó là quan hệ giữa chồng và vợ, cha mẹ và con cái, đó là gia đình…"(l). Không sống thì chẳng có gì hết, nhưng sống quá điêu đứng như một số người, một số vùng trên trái đất này thì vô cùng đau khổ.

Giả dụ, có những hành động nào đó thể hiện chiến tranh xâm lược chẳng hạn, bao vây kinh tế chẳng hạn nhằm huỷ hoại một cộng đồng người hoặc số người rất đông thì các hoạt động từ thiện, lý thuyết về nhân quyền dù có gấp trăm, ngàn lần cũng không sao bù lại nổi. Vậy nhân đạo của mọi thứ nhân đạo là cứu con người khỏi "áp bức của tự nhiên và xã hội", dân chủ của mọi thứ dân chủ đối với con người là khai thác được tiềm năng của họ, tạo cho con người khả năng phát triển cao nhất trí tuệ của họ. Thế kỷ tới, con người có "vũ khí" mới để tiến ra "thương trường" rộng lớn là điều cần, giúp cho những con người khác nhau biết cách ứng xử nhân đạo với nhau trên "chính trường" khác nhau cũng là điều cần, nhưng điều quan trọng hơn nữa là phải giúp cho con người hiểu được tự nhiên, hiểu mối quan hệ Thiên - Địa - Nhân, dẫu là ít ỏi. Vì như thế, con người sẽ yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống hơn, biết bảo vệ cái gì liên quan đến con người và dần dần hiểu được quy luật hùng vĩ của tự nhiên để giúp cho con người ở trên trái đất này sống và phát triển cùng với thiên nhiên, và thúc đẩy xã hội phát triển tất cả vì con người.

Điều tiếp theo là phải giúp cho con người hiểu chính con người, hiểu chính chính mình, mỗi người chỉ là giọt nước trong biển cả. Chỉ có như thế, con người mới hiểu nhau hơn, vị tha và nhân ái với nhau. "Cái gì mình không muốn đừng bắt người khác gánh chịu(l)giúp người nghèo khổ, dìu dắt những người ngộ nhận sức mạnh vĩnh cửu của mình ra khỏi vầng hào quang ảo tưởng. “Vì mỗi con người đều có cái thiện, cái ác ở trong lòng. Ta phải biết làm cái phần thiện trong con người họ nảy nở như mùa xuân, đẩy lùi cái ác của họ mất dần đi(2)

Điều sau nữa là cố giúp con người hiểu chút ít những gì có ở ngoài thế giới hiện hữu, để mở rộng tầm hiểu biết những điều liên quan đến tâm linh con người, dù là bóng không phải hình, nhằm góp phần chế ngự cái ác không giới hạn ở bên trong con người.

Thế kỷ XXI, vì con người và hãy giúp con người.


(1) C.Mác. Bản thảo kinh tế triết học 1844, Nxb Sự thật – Hà Nội, 1962, tr.92.

(2) C.Mác, Tư bản 1867, quyển thứ nhất, tập 2, Nxb Sự thật H, 1960, tr. 267.

(3) F.Ănghen. Biện chứng của tự nhiên, 1875 - 1876 Nxb Sự thật-H, 1971, tr. 267 - 269.

(4) F.Ăngghen, chống Đuy-rinh 1878, Nxb Sự thật H, 1972, tr.173 – 174.

(5) C.Mác và Ăngghen - Hệ tư tưởng Đức, bản mới (Chương đầu) Tạp chí Những vấn đề triết học Liên xô tháng 10/1965, tr. 91 - 94.

Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Bàn thêm về mối quan hệ giữa trí thức và nhân cách

    15/06/2020Vương Trí NhànGiữa con người và nhân cách có sự khác nhau: một bên là sản phẩm tự nhiên (ta hay nói ai cũng là một con người), còn bên kia là sản phẩm của quá trình tự đào luyện với sự giúp đỡ cửa lý trí sáng suốt. Nói cách khác: người ta không sinh ra đã là một nhân cách, người ta chỉ trở thành một nhân cách...
  • Từ Hệ tư tưởng đến Hệ giá trị

    09/06/2018Nguyễn Trần BạtGiá trị của các hệ tư tưởng chỉ có tính chất tương đối, mang tính lịch sử. Tư tưởng và hệ tư tưởng không phải là những giá trị bất biến, càng không phải là những tín điều để tôn thờ, nó đang và sẽ bị thay thế bởi hệ giá trị, là một hệ thống các tiêu chuẩn để quy định, định hướng và tổ chức hành vi của con người trên phạm vi toàn cầu...
  • Ý nghĩa cuộc sống

    16/04/2018Albert Einstein (Nguyễn Định và Alpha books dịch)Cuộc đời của mỗi con người trên trần thế chỉ là tạm thời,và người ta sống vì cái gì không ai có thể biết được, mặc dù thỉnh thoảng ta vẫn tự cho là mình có cả m thấy được ý nghĩa đó.
  • Thế kỷ XXI: Tìm về đức tin và cuộc sống nội tâm

    25/02/2017Thanh ThảoĐó sẽ là một thế kỷ không dễ dàng. Khoa học kỹ thuật sẽ có những bước tiến vũ bão, kéo con người vào “cuộc chơi” của nó. Nghĩa là, nếu lỏng tay, con người sẽ bị điều khiển bởi chính những sáng tạo của mình. Đó là một nghịch lý có thật. Con người sẽ thoát ra khỏi nghịch lý ấy bằng cách nào?
  • Ai chịu trách nhiệm cho sự bền vững của cá nhân?

    13/02/2016Một khía cạnh nữa của phát triển bền vững thấy được phân tích thấu đáo. Đó là sự phát triển bền vững của mỗi cá nhân trong xã hội, của mỗi công dân trong một quốc gia. Tác giả Stephen Covey đã tổng kết, để bền vững mỗi cá nhân phải biết chăm lo cho 4 nhu cầu hay phương diện sống: thể lý, xã hội, trí não và tinh thần...
  • Lịch sử phát triển chủ nghĩa cá nhân trong thế kỷ 21

    03/11/2015Nguyễn Hào Hải, Trưởng phòng Triết học Pháp, Viện Triết học...sự bùng phát mạnh mẽ của chủ nghĩa cá nhân trong thời đại ánh sáng chủ yếu vẫn nằm ở khuôn khổ của cuộc cách mạng tư tưởng. Nói rõ hơn, nó vẫn nằm ở mặt lý luận hơn là đã thực hiện trong đời sống hiện thực, nghĩa là vẫn nằm trong giai đoạn trừu tượng, trong sự sôi nổi, sự cuồng nhiệt chủ yếu diễn ra ở khâu lý luận, học thuật của các triết gia kiệt xuất phương Tây....
  • Từ kiến thức đến nhân cách

    20/10/2015Vương Trí NhànCái vấn đề đặt ra chung quanh khái niệm người trí thức vốn khá đa dạng. Ở một số nước, người ta nhấn mạnh lương tâm trách nhiệm con người trí thức trước xã hội. Ở một số nước khác, người ta thích bàn đến mối quan hệ giữa tự do và phục vụ, dấn thân và "xây tháp ngà" để làm khoa học. Riêng ở Việt Nam, theo ý chúng tôi, trong nhiều trường hợp, câu chuyện nhân cách vẫn nổi lên rõ rệt hơn cả...
  • Tiến tới một triết học về hợp tác vì sự giải phóng con người

    22/09/2015Nguyễn Trần BạtVượt thời gian là một khả năng tuyệt vời của nhận thức. Khả năng vượt thời gian cho phép người ta có thể truy đuổi, suy ngẫm về tương lai, hay ít nhất là chuẩn bị tiền đề tâm lý để đi đến với nó. Và ngay cả những người hôm nay đã tìm ra công nghệ để đi đến tương lai nếu trong quá trình tiến đến tương lai tiếp theo, tương lai cấp hai, vẫn khư khư giữ lấy bản đồ án của tương lai thứ nhất thì cũng sẽ trở thành kẻ bảo thủ trong giai đoạn thứ hai này. Cơ sở của công nghệ đi đến tương lai là tư duy không ngừng, lựa chọn không ngừng và loại bỏ không ngừng...
  • Tại Minh Minh Đức

    16/07/2015Thuỷ ThiênNhiều vấn đề bức xúc, nhiều chuyện vướng mắc, nhiều lệch lạc... Đó là những gì có thể thấy qua các phương tiện thông tin đại chúng. Chung quy lại là chuyện quản lý. Quản lý kém hay không biết quản lý? Nguyên nhân ở đâu? Tại không biết quản lý, tại không có kiến thức, hay tại không có ý thức?
  • Thời đại ảo và những hệ luỵ mang tên @

    24/06/2015Dương Bình NguyênNhưng đã đến lúc, cần nhận thức một cách cụ thể rằng, có không ít người trẻ coi internet là một công cụ để thực hiện mục đích xấu và những hành vi đồi bại. Đã đến lúc cần phải tạo ra một môi trường để cho họ “tư duy lại tương lai” của mình. Nói như giáo sư Chu Hảo, rằng cho đến tận bây giờ để trả lời sòng phẳng câu hỏi “sống để làm gì?” thật không phải dễ dàng. Nhưng sống với ước mơ và vươn tới cái đẹp thì cũng không phải quá khó khăn. Có bao nhiêu người đã bội ước với tuổi trẻ của mình? Cái đó tuỳ thuộc vào tư duy của bạn. Nhưng @ thì phải đẹp, đẹp hơn rất nhiều ước mơ về một chiếc xe 5.900USD
  • Cảm nhận triết lý tục ngữ, ca dao

    10/10/2014Song PhanTheo một lối suy ngẫm nào đó, có thể coi những thể ngữ ca dao đọng lại cho đến bây giờ là kết quả của vô vàn những cuộc tuyển chọn, nên thường là những điều người hôm nay vẫn tâm đắc, gật gù, thấy chúng. nghiệm đúng với mình. Thế là chúng mang tính triết lý. Triết lý chẳng qua là những kinh nghiệm sống, nghiệm đúng nhiều trường hợp. Nghiệm đúng càng nhiều thì triết lý càng nâng cao...
  • Ý nghĩa của tự do

    04/12/2013Dr. Mortimer J. AdlerTrước khi tôi thử trình bày những gì làm cho ý niệm tự do có ý nghĩa sâu xa trong đời sống con người, hãy cho tôi thử truyền đạt một số cảm tưởng về phạm vi của ý niệm này. Trong lịch sử tư tưởng phương Tây, tự do có một số ý nghĩa rõ rệt. Tôi sẽ cố trình bày những ý nghĩa này cho bạn một cách ngắn gọn nhất. ...
  • Lối sống

    27/02/2013Nguyễn Trần BạtCon người luôn luôn phải tồn tại trong một cộng đồng người, một nước, một khu vực nhất định. Trong cuộc sống chung như thế, người ta buộc phải tuân thủ những qui tắc nhất định, thành văn hoặc bất thành văn. Những qui tắc này bao trùm tất cả các lĩnh vực: đạo đức, thẩm mỹ... Trong số đó, có những qui tắc dần dần được cá nhân thừa nhận và trở thành thói quen...
  • Tự do - Sản phẩm của cải cách hay cách mạng?

    22/10/2010Nguyễn Trần BạtTự do luôn luôn là khởi nguồn của mọi sự phát triển, cải cách cũng hướng tới sự phát triển hay mục tiêu của cải cách là phát triển. Do đó, tự do là hạt nhân, là linh hồn của các cuộc cải cách. Trước hết, tự do không chỉ là điểm xuất phát mà còn là điểm mấu chốt của cải cách...
  • Giá cả và giá trị!

    24/12/2005Thực tế cuộc sống buộc chúng ta phải chấp nhận rằng có rất nhiều thứ giá trị nhưng không có giá về mặt tiền bạc và ngược lại, vô khối thứ đắt giá nhưng lại chẳng đáng hoặc không mấy giá trị...
  • Về nhân cách lý tưởng của thời đại kinh tế tri thức

    20/12/2005Viễn Phố dịch từ tài liệu tiếng TrungBài viết nói về nhân cách lý tưởng trong thời đại kinh tế tri thức, trong đó vạch rõ nhân cách đó do nguyên tắc sản xuất xã hội của thời đại kinh tế tri thức quyết định và thể hiện yêu cầu của nguyên tắc đó. Do vậy nhân cách lý tưởng của thời đại kinh tế tri thức phải vừa đề cao lý tính lại vừa thấm đượm tinh thần nhân văn.
  • Viết luận để bàn luận

    15/12/2005Nhà báo Hữu ThọCái cốt lõi của các bài "luận" là quan điểm rõ ràng của tờ báo, của tác giả với các vấn đề, sự kiện, hiện tượng đề cập "luận" nào cũng phải đấu tranh bảo vệ quan điểm của mình với nhiều, cách khác nhau...
  • Thế nào là người trí thức?

    13/12/2005Paul Alexandre Baran (Phạm Trọng Luật dịch)Câu trả lời hiển nhiên nhất có lẽ như sau: đấy là người lao động với trí tuệ của mình, và kiếm sống (hoặc trong trường hợp không phải bận tâm vì sinh kế, thoả mãn lợi ích riêng của mình) nhờ bộ óc hơn là bằng bắp thịt. Tuy khá giản tiện và trực tiếp, nhìn chung, định nghĩa này vẫn không thích hợp. Đúng cho bất cứ ai không làm việc tay chân, rõ ràng là nó không ăn khớp với nghĩa thông thường của từ «trí thức».
  • Trí thức và chất lượng cuộc sống...

    12/12/2005Đặng Lam SơnCó người nói rằng: "Trí thức ở nước ta những năm gần đây chưa phát huy hết khả năng sáng tạo của mình". Điều đó là đúng, nhưng...
  • Đạo Khổng còn hợp với thời nay không?

    26/11/2005Nguyễn Văn NghệGần đây, trong mối giao lưu và hội nhập ngày càng được đẩy mạnh với các nước trong khu vực, nhiều học giả đã quay trở lại với việc đánh giá vai trò của Nho giáo trong xã hội Việt Nam thời hiện đại. Bài viết sau giúp bạn đọc tổng hợp một số ý kiến của các học giả nước ngoài, và quan diểm của một số nhà nghiên cứu Việt Nam...
  • L.N.Tonxtôi với câu hỏi: “Đời tôi là gì ?”

    26/11/2005Thanh ThảoMỗi nhà văn đích thực đều là mỗi nhà không tưởng ở những mức độ khác nhau. Tônxtôi là nhà văn vĩ đại, đồng thời là nhà không tưởng vĩ đại. Sự vĩ đại bắt đầu ở chỗ tất cả những tư tưởng những dằn vặt những đau đớn khắc khoải của ông đều bắt nguồn từ một câu hỏi nó bật ra tự thâm tâm ông khi đã trải đời và...
  • Một số mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình xây dựng lối sống mới ở nước ta hiện nay

    08/11/2005Võ Văn ThắngQuá trình xây dựng lối sống ở nước ta hiện nay đang gặp phải một số mâu thuẫn. Đó là, mâu thuẫn giữa yêu cầu kế thừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc với xu hướng phủ nhận những phẩm chất đó; mâu thuẫn giữa yêu cầu kế thừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống với xu hướng phương Tây hóa; mâu thuẫn “hóa giải” các mâu thuẫn đó, đồng thời đảm bảo mục tiêu xây dựng lối sống mới, hiện đại, văn minh và mang đậm bản sắc dân tộc...
  • Mối quan hệ giữa Văn hoá và đạo đức

    06/11/2005Lê Đức PhúcKhi xem xét sự phát triển của con người nói chung và phát triển đạo đức nói riêng, các nhà khoa học liên ngành luôn chú ý đến mối quan hệ giữa sự phát triển đó với văn hoá...
  • Triết lý môi trường

    01/11/2005Trần Quốc Vượng, Trần Thúy AnhĐịnh nghĩa hay nhất về con người xưa nay vẫn là câu nói của cổ nhân: Nhân thân: tiểu vũ trụ. Không gian Euclide là không gia ba chiều. A.Einstein đã “cắm” thêm vào không gian Euclide một chiều nữa là “chiều thời gian” (cũng là chiều lịch sử) và hình thành nên quan niệm triết học - khoa học “không gian - thời gian liên tục”. Quan niệm “Vũ trụ”, “Không gian thời gian liên tục” như thế thì con người là một “Tiểu vũ trụ” đã thống nhất, hòa đồng với “Đại vũ trụ”, thống nhất hòa đồng thế giới vĩ mô và thế giới vi mô. Đấy chính là tiền đề để ta triết lý về môi trường thời hiện đại...
  • Tự do - Điểm khởi đầu của mọi sự phát triển

    30/09/2005Nguyễn Trần BạtKhi nói tự do là linh hồn của mọi cuộc cải cách chính là nói đến tinh thần xuyên suốt các cuộc cải cách. Cải cách kinh tế nhằm tạo ra tự do kinh tế. Tự do kinh tế đi trước để con người được nếm các thành quả sự phát triển. Chừng nào cảm nhận được vị ngọt, cảm nhận được các thành quả thu được từ tự do kinh tế, con người sẽ nhận thức được giá trị của tự do chính trị, tức là cải cách kinh tế giúp con người nhận ra lợi ích của tự do chính trị...
  • Mấy suy nghĩ về việc xác định bản chất của thế giới quan

    23/09/2005Nguyễn Huy HoàngNgày nay, dưới sự tác động của các quá trình dân chủ hoá, nhân đạo hoá, tin học hoá và toàn cầu hoá, việc xác định tình trạng hiện thời của đời sống xã hội và vạch ra con đường phát triển của nó trong tương lai không chỉ là công việc riêng của các nhà lãnh đạo, các chính trị gia, mà còn cuốn hút sự tham gia đông đảo của mọi tầng lớp đại chúng. Trong khung cảnh như thế, việc xác định, xây dựng và phổ biến một thế giới quan khoa học và cách mạng sẽ mang lại một ý nghĩa vô cùng quan trọng.
  • Nhân học triết học hiện đại với vấn đề tồn tại người

    12/09/2005Đỗ Minh HợpTriết học thế kỷ XX đã trôi qua dưới khẩu hiệu "sự phồn vinh của nhân học". Những biến đổi trong cách tiếp cận nghiên cứu con người đã gắn liền với sự hình thành nhân học triết học. Con người trở thành trung tâm của vũ trụ, là chiếc chìa khoá để mở ra mọi vấn đề...
  • Triết học và cuộc sống

    07/09/2005Lê ThiTrước đây, C.Mác đã nói: "Vũ khí vật chất của triết học là giai cấp vô sản cũng giống như vũ khí tinh thần của giai cấp vô sản là triết học" (1). Vấn đề đặt ra cho chúng ta ngày nay là làm sao cho triết học Mác - Lênin thật sự trở thành vũ khí tinh thần của nhân dân...
  • Mục đích của cuộc sống

    04/08/2005Chúng ta hãy bắt đầu bằng việc truy vấn mục đích của câu hỏi về mục đích của cuộc sống. Trong đầu con người nghĩ gì khi họ hỏi câu hỏi này. Việc hỏi nó là một hiện tượng đặc biệt con người. Những sinh vật khác chỉ tồn tại và cứ tiếp tục đuổi theo những mục đích tự nhiên của chúng một cách mù quáng – tiếp tục là một cái cây hay một con chim hay một tảng đá. ...
  • Tăng giá trị bản thân

    30/06/2005Mục tiêu của bạn là tổ chức cuộc sống theo cách mà bạn có thể hưởng thụ thu nhập tốt, mức sống cao và bạn làm chủ vận mệnh của mình hơn là nạn nhân của sự thay đổi của thời đại kinh tế...
  • xem toàn bộ