Nghịch lý sách - có không?

09:00 CH @ Thứ Ba - 11 Tháng Bảy, 2006

Chuyện viết sách, xuất bản sách, phát hành sách thì nhiều. Vui có, buồn có và cũng lắm nghịch lý.

1. Sách ghi chú thích là “tham khảo nội bộ” mà trên thực tế lại phát hành rộng rãi.

Thì các mặt hàng tiêu dùng khác cũng thế đấy thôi! Tham khảo nội bộ thì quảng bá làm gì?

2. Tuyển bài tùy tiện.

Tác giả bỗng nhiên thấy bài mình ở một vài cuốn sách nào đó mà vui ít, buồn nhiều. Nxb và người biên soạn không hỏi han gì trước khi tuyển bài. Bài của anh in ra rồi, anh hãy bỏ ra dăm bảy chục nghìn đồng hoặc tiền trăm mà mua cả cuốn! Đấy, thấy bài của mình chưa chắc đã mừng mà ngược lại, có thể còn phải mua lấy nỗi bực bội (nói mua theo nghĩa đen) vì bài vở của mình bị người ta cắt xén, thêm thắt, hoặc lắp ghép vào bài tác giả khác, ghi sai tên tuổi, ngày sinh tháng đẻ.

3. Nhiều cuốn sách là một tập hợp cẩu thả của một số bài đã đăng bào hoặc đã được tuyển vào những cuốn sách ra trước đó, có khi chỉ ra trước mấy tháng.

Nếu ai ham đọc, ham lưu trữ do có đủ tiền mua sách báo hoặc do đang theo đuổi một công việc gì đó, sẽ thấy cá chồng sách hàng chục cuốn xoay quanh một vấn đề, nhưng khi rà soát kỹ, lọc ra, họ chỉ dùng được một vài bài ở cuốn này, cuốn kia vì có nhiều bài trùng nhau. Trùng mà y nguyên bản chính còn tốt, đằng này, nhiều khi “tam sao thất bản" không biết đâu là thật, đâu là đùa.

4. Sách ra nhiều mà nội dung trùng lặp, tỉ lệ sách có chất lượng cao quá ít, gây ra nhiều phiền hà.

  • Gây lãng phí vật chất của Nhà nước và nhân dân.
  • Gây quá tải cho cơ quan lưu trữ (thư viện).
  • Làm mất thời gian, tiền của, tâm sức của bạn đọc.

Sự cung cấp hiểu biết qua sách vở một cách giả tạo không những không làm cho người ta trưởng thành mà ngược lại, chỉ làm cho người ta ngu muội đi. Có những người chỉ chơi sách, có những người đọc sách nhiều nhưng đọc không sâu. Cũng có những người rất muốn sáng tạo, có khả năng hẳn hoi, nhưng thấy sách báo ra nhiều quá, thấy bài nào, cuốn nào cũng có vẻ như mới mẻ, có giá trị, thành thử cứ đuổi theo mà tham khảo, ghi ghi chép chép suốt năm suốt tháng, bỗng một hôm soi gương thấy tóc mình bạc xóa từ khi nào.

5. Nhan đề sách nhiều khi lộn xộn cả về ý nghĩa và mỹ thuật, nhằm phô trương.

Xét về mặt ý nghĩa, tên sách bóng bẩy, to tát chưa chắc đã hay, thậm chí có thể cuốn sách chẳng ra gì. Xét về mặt mỹ thuật, có cuốn ở ngoài bìa in tên tác giả to hơn tên sách, mà chỉ là sách sưu tầm, biên soạn.

6. Về tên tác giả

Đó là loại sách có một vài bài chính, lại "ăn theo" chục bài xoay quanh các bài chính đã nêu. Những cuốn sách ấy có thể nặng tay cầm, dày ba bốn trăm trang, tác giả thường chỉ là một, nhưng tác giả ấy chỉ có một vài bài, kiểu dẫn luận vài ba chục trang hoặc hơn, tiếp đó là nhiều bài sưu tầm góp vào, theo hướng vấn đề mà dẫn luận đã nêu. Lẽ ra, tác giả nên công bố nhiều tác giả hoặc công bố mình là chủ biên. Ở bản thống kê tác phẩm của mình, tác giả của loại sách này ghi đây là một đầu sách của riêng mình, như vậy là gian lận, xâm phạm bản quyền tác giả.

7. Lạm phát lời giới thiệu, lời bạt

Nhũng dòng chữ hầu hết được viết một cách chung chung, lười biếng, qua quýt, chiếu lệ, lấy lòng, ban ơn, do người viết nể nang tác giả, chúng không phản ánh đúng trình độ và chất lượng cuốn sách, khiến bạn đọc, nhất là những người có hiểu biết về tác giả và lĩnh vực mà cuốn sách bàn đến, rất khó chịu. Có một số trường hợp tác giả cuốn sách cũng biết như thế, nhưng họ cốt mượn tên, nương danh người viết Lời giới thiệu, Lời bạt để làm sang cho mình.

8. Nhà nhà ra sách, nhà nhà bán sách gây lộn xộn

Vì “trăm hoa đua nở” như vậy cho nên có "hoa" kém chất lượng là phải. Ai cũng có thể dễ dàng ra sách. Các nhà xuất bản thực hiện chồng chéo chức năng: sách văn học mang tính phổ thông, mang tính đại chúng thì nhiều Nxb cùng in đã đành, đằng này sách chuyên ngành rất hẹp mà nhiều nhà xuất bản cũng đều cấp giấy phép cả.

Còn việc phát hành sách thì rõ rồi. Cơ quan phát hành sách chỉ làm một phần. Nxb hoặc dịch vụ tư nhân, cá nhân tác giả cũng phát hành với số lượng lớn. Thị trường sách hoạt động nhiều khi tự phát, lộn xộn, mạnh ai nấy làm. Có tác giả ra sách dễ dàng, lãi lớn do họ biết cách tiếp thị khi phát hành. Lại có tác giả chất sách đầy tủ, không biết chào mời ở đâu, chỉ để tặng dần.

9. Đô thị thừa sách, nông thôn và vùng xa lại không có mà đọc.

Hiện trạng này quá rõ, đã tồn tại nhiều năm. Ở nông thôn và vùng xa, sách ít đến và đến ít vì tiêu thụ không được nhiều, lãi đem lại cho người phát hành không đáng bao nhiêu. Những nơi ấy không phái là nơi tập trung nhiều người có học vấn cao, có nhu cầu đọc nhiều, tuy nhiên như thế không có nghĩa là không có bạn đọc, thậm chí vẫn có bạn đọc rất cần loại sách của riêng họ. Người mua đã ít, giá sách cao khiến sách càng khó bán được nhiều. Người phát hành luôn luôn muốn bán nhiều bán thì mới bù được chi phí đi xa. Nghịch lý xảy ra là: sách không bán được nhiều thì không bán nữa hoặc chủng loại rất sơ sài, một số sách cần mua thì không mua được. Không lẽ bạn đọc cất công cả ngày đường ra tỉnh hoặc về tận thủ đô để mua vài cuốn sách?

Nguồn:
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Nỗi xấu hổ của sách

    03/04/2016N.Q.DDịch ẩu, dịch "trộm", dịch lấy được, in lấy được đang là một "đại nạn" trong ngành xuất bản sách. Đại nạn này hiện đã phát triển đến mức nhiều độc giả xem sách xong phải xấu hổ. Đơn giản là họ bị lừa...
  • Sách và Internet ai thông thái hơn

    01/10/2015Cuối tháng 10/2002, Hội thảo “Đọc sách và xuất bản sách ở các nước Đông Á ngày nay” do tạp chí The books and the Computer tổ chức đã diễn ra ở Yonago và Tokyo (Nhật bản), với sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực xuất bản ở các nước Đông Á (Đài Loan, Nhật, Hàn Quốc và Trung Quốc). Một trong các câu hỏi được đặt ra tại hội thảo này là: Phải chăng ngày nay giới trẻ đã đánh mất thói quen đọc sách? Câu trả lời của các đại biểu về trường hợp của đất nước mình có thể khiến chúng ta liên tưởng đến Việt Nam.
  • “Nhà nghiên cứu” tương lai chỉ là Những nhà chép sách?

    17/08/2015Nguyễn Văn Ninh (Hà Nội)Nhiều sinh viên không phân biệt đâu là tài liệu, đâu là sách, đâu là bài viết, bài báo hoặc là thông tin do một tổ chức có uy tín đánh giá trong phần “tài liệu tham khảo” của các luận văn
  • Sinh viên và... nỗi buồn của sách!

    22/05/2015Linh Thoại"Tuổi thanh niên nên đến với sách như đi vào cuộc đời để tìm bạn". Đó là một trong những lời khuyên quý báu của André Maurois - nhà văn Pháp. Thế nhưng đọc sách có còn là một niềm vui tao nhã, một nhu cầu học hỏi không thể thiếu, nhất là đối với sinh viên - một bộ phận thanh niên được xem là trí thức trẻ ngày nay?
  • Sách và chuyện làm sách!

    12/11/2014Nguyễn HòaKinh tế thị trường lên ngôi, các “đầu nậu” sách ra đời, đối với nhiều người trong số họ hai chữ “bản quyền” dường như là một quy ước của người ngoài hành tinh. Mặc cho tác giả rền rĩ kêu ca, những người tuyển chọn vẫn vượt mọi khó khăn để tra tấn máy photocopy đặng làm nên những cuốn sách do họ “chủ trì” nhưng thường quên mất vai trò “chủ chi”...
  • "Mọt sách" ét-vê

    21/02/2006Hoàng Quỳnh - Thanh KiềuThà nhịn một bữa cơm, bớt đi một ly cà phê để “tậu” về cuốn sách mà mình thích, đó là phương châm sống của những sinh viên “nghiện sách”.
  • Tiểu luận, nghiên cứu khoa học... bi hài ký

    11/01/2006Đoàn Tất ThảoTiểu luận, nghiên cứu khoa học là những “phạm trù” gắn chặt với sinh viên. Không thể phủ nhận nhiều trường, giảng viên và sinh viên coi đây là một công việc nghiêm túc, nhưng vẫn có những nơi, những người coi đây là một trò vui không hơn...
  • Sẽ sai lầm nếu bỏ thói quen đọc sách

    05/07/2005Bà Nguyễn Thị Ngọc Thuần - Vụ trưởng Vụ Thư việnSau 8 ngày mở diễn đàn, Lao Động đã nhận được nhiều ý kiến tâm huyết bày tỏ sự quan tâm, bức xúc... trước việc thói quen đọc sách đang bị mai một. Trong số báo này, Lao Động xin giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của bà Nguyễn Thị Ngọc Thuần (ảnh) - Vụ trưởng Vụ Thư viện - Bộ Văn hoá - Thông tin để khép lại diễn đàn này.
  • Vừa ăn vừa kêu: giá sách cao!

    27/01/2004Bài "Vừa ăn vừa kêu" của tác giả Hai Văm Sáu chỉ bằng ít chữ đã tóm tắt được toàn bộ căn bệnh giá sách cao gấp mấy lần giá thành, diễn ra từ hàng chục năm nay ở nước ta mà càng gần đây càng tỏ ra nghiêm trọng...
  • Bôngdua mexừ Sách

    25/12/2003Hội thảo về sách của ngành xuất bản đã khẳng định khâu in, xuất bản không đáng kể so với giá sách. Thủ phạm khiến sách giá cao lại là khâu phát hành. Nói tóm lại là kiến thức văn hoá của chúng ta đã bị bọn con buôn (còn gọi là quý vị đầu nậu) mua sỉ hết và bán lẻ với giá cao...
  • Bao giờ sách là vàng?

    12/11/2003Ánh NgọcNói đến sách, người ta được gợi ngay đến cảm giác về sản phẩm thiêng liêng của trí tuệ, về "túi khôn" của cả loài người. "Sách quý như vàng", câu thành ngữ này thể hiện phần nào sự trân trọng của con người dành cho sách. Nhưng có mấy ai biết nâng niu giá trị của từng bụi vàng làm nên một kho tàng tri thức quý báu?
  • Bàn về thông tin khoa học

    29/06/2003Giáo sư Phan Văn DuyệtChúng ta đang sống trong thời đại bùng nổ thông tin khoa học. Thế nhưng vẫn còn những điều đáng bàn về thông tin khoa học đại chúng ở nước ta...
  • xem toàn bộ

Nội dung khác