Hành trình đi tìm chân lý của nhà yêu nước Nguyễn An Ninh

11:20 SA @ Thứ Ba - 17 Tháng Sáu, 2014

Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh bị địch bắt đi tù vào tháng 10 (1939) tại Mỹ Tho, sau đó bị đày ra Côn Đảo và hy sinh ngày 14/8/1943. Hiện nay mộ chí của nhà yêu nước này nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo. Nhân kỷ niệm 70 năm ngày mất của ông (14/8/1943-14/8/2013), báo PLVN xin giới thiệu bài nghiên cứu của TS Phạm Đào Thịnh về hành trình tìm chân lý của Nguyễn An Ninh.

Tốt nghiệp Cử nhân Luật từ Pháp về nước cuối năm 1922, đầu năm 1923, Nguyễn An Ninh diễn thuyết và làm báo để đánh thức thế hệ thanh niên còn mê ngủ. Bài diễn thuyết có tiếng vang lớn là Lý tưởng thanh niên An Nam. Nội dung bài diễn thuyết đã tạo ra ảnh hưởng lớn đối với thanh niên Nam Bộ nói chung và trí thức nói riêng.

Giáo sư Trần Văn Giàu đánh giá bài diễn thuyết có vai trò như “tiếng chuông đầu tiên thức tỉnh thế hệ thanh niên Việt Nam” về vấn đề nâng cao trình độ văn hóa của dân tộc, về tinh thần yêu nước, về giải phóng dân tộc...

Vấn đề khó khăn nhất của Nguyễn An Ninh khi về nước là dân tộc Việt Nam đi theo con đường cách mạng nào để giành được độc lập dân tộc?. Từ những năm đầu quá trình hoạt động cách mạng (1921), Nguyễn An Ninh đã hết sức băn khoăn, trăn trở về việc đi tìm chân lý con đường cách mạng giải phóng dân tộc, tâm tư ấy được Nguyễn An Ninh viết trong bài báo “Có thể làm một cuộc cách mạng hay không” trên báo La Cloche Fêlée (19/5/1924).

Theo ông, đi theo con đường cách mạng dân chủ tư sản của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh thì Việt Nam không thể thực hiện giải phóng dân tộc được, ông viết: “Phan Châu Trinh đang sống ở Paris, tuổi già đã hạn chế không cho phép cụ hoạt động tích cực… Phan Bội Châu không còn nữa. Thành Thái và Duy Tân thì chỉ còn cách tiêu khiển thời gian trên sân quần vợt”. Nhưng đi theo cách mạng vô sản thì Việt Nam chưa đủ điều kiện, mà trước hết là thiếu người lãnh đạo.

Trước sự bế tắc ấy, ở trong nước, Nguyễn An Ninh nhận thấy một thực trạng là nhiều cuộc nổi dậy của nhân dân chống thực dân xâm lược bị đàn áp, dẫn đến hậu quả là dân tộc bị hao tổn sức lực, tiền của và con người mà vẫn không làm thực dân chùn bước. Cho nên, Nguyễn An Ninh có chủ trương là tổ chức ra những Liên đoàn, hiệp hội đấu tranh đòi những quyền cơ bản của nhân dân, vận động đồng bào đoàn kết, đấu tranh chống bất công, bạo ngược của thực dân.

Như vậy, ngay từ những năm bước vào hoạt động độc lập, Nguyễn An Ninh tán thành chủ nghĩa cộng sản nhưng do dân tộc Việt Nam chưa có điều kiện nên trước mắt làm cuộc cách mạng tư sản dân quyền.


Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh.

Nguyễn An Ninh chịu ảnh hưởng về sự định hướng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc từ những năm hoạt động ở Pháp, đặc biệt là lần gặp gỡ cuối cùng của ba người bạn chí cốt: Nguyễn Ái Quốc, Nguyễn Thế Truyền, Nguyễn An Ninh vào cuối năm 1927 tại Paris.

Về cuộc gặp gỡ này, Sở Mật thám Nam Kỳ đã ra thông tri mật số 523 – S, ngày 22 tháng 8 năm 1927, có đoạn viết: “Nguyễn An Ninh sẽ nhân dịp sang Pháp lần này để bắt liên lạc với những người cực đoan Pháp, trong đó có các nghị sĩ M.Cachin và Doriot đang có quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ý đồ của Nguyễn An Ninh trước sau vẫn là đưa Nguyễn Ái Quốc về thôn tính Đông Dương…”.

Trước đó, vào ngày 9/6/1927, trên tờ báo “L’ Annam”, Nguyễn An Ninh đã viết bài “Chủ nghĩa Cộng sản ở Đông Dương”, trong đó ông nhận định, tại Đông Dương chưa có chủ nghĩa cộng sản nhưng đối với thực dân Pháp là một sự đe dọa, vì chủ nghĩa cộng sản sẽ xuất hiện và phát triển ở Đông Dương khi có đủ điều kiện. Theo Nguyễn An Ninh, chủ nghĩa Mác – Lênin cần phải được truyền bá vào đời sống tinh thần của xã hội Việt Nam vì nó đáp ứng yêu cầu của dân tộc mất nước.

Trong Lời tuyên bố cuối cùng của Nguyễn An Ninh đăng trên báo Dân chúng, chúng ta có thể nhận thấy ông đã rất sớm chuyển sang cách mạng vô sản để giải phóng dân tộc. Mặc dù, lúc bấy giờ Nguyễn An Ninh nhận thấy ở Việt Nam chưa có đủ các điều kiện để thực hiện cuộc cách mạng vô sản như lực lượng vô sản còn quá yếu, tiềm lực kinh tế, quân sự..., còn hạn chế nhưng ông cũng đã thừa nhận lập trường cách mạng vô sản.

Ông viết: “Trên lập trường quốc gia vô sản, phải cùng với các lớp dân chúng tranh đấu cho thành lập được chế độ dân chủ, dẫu rằng tư bản dân chủ (démocratie bourgeoise), để gầy tạo lực lượng của mình và tham gia chính trị. Trên lập trường quốc tế, phải liên hiệp với vô sản, với dân chúng các xứ khác và ngăn cản sự bành trướng của phát xít chủ nghĩa”.

Những năm hai mươi đầu thế kỷ XX, Nguyễn An Ninh đã xác định đúng đắn mục tiêu của cách mạng Việt Nam là giải phóng dân tộc và sau khi hoàn thành mục tiêu này sẽ thành lập một quốc gia dân chủ. Con đường cách mạng của dân tộc Việt Nam phải trải qua nhiều giai đoạn, trước mắt là làm cách mạng tư sản dân quyền, sau khi có đủ điều kiện thì tiến hành cách mạng vô sản.

Cuộc hành trình tìm chân lý của ông đã trải qua thời gian hoạt động thực tiễn cách mạng hàng chục năm từ hoạt động báo chí để giác ngộ quần chúng, thành lập tổ chức Thanh niên Cao vọng để chuẩn bị lực lượng cho Đảng Cộng sản đến tổ chức Đại hội Đông Dương để vận động đoàn kết toàn dân trong một mặt trận thống nhất... Ông tin tưởng vào đường lối cách mạng vô sản và tích cực hoạt động nhưng Nguyễn An Ninh bị địch bắt đi tù vào tháng 10/1939 tại Mỹ Tho, sau đó bị đày ra Côn Đảo và hy sinh ngày 14/8/1943.

Đánh giá công lao và ghi nhận những đóng góp của Nguyễn An Ninh đối với cách mạng Việt Nam, nguyên cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết: “Tôi có cơ hội gặp và sống với Nguyễn An Ninh trong nhiều tháng ở khám Lớn Sài Gòn trong những năm 1929 – 1930. Từ đó tôi biết rõ Nguyễn An Ninh và tôi khẳng định rằng Nguyễn An Ninh là một nhà yêu nước, một chiến sĩ cách mạng kiên cường, kiên quyết đấu tranh vì Tổ Quốc và dân tộc cho đến hơi thở cuối cùng. Nguyễn An Ninh có tầm vóc một nhà lãnh đạo một cuộc cách mạng, cho nên chúng ta phải ghi nhớ những cống hiến quan trọng của một nhân vật có tầm vóc lịch sử”.

Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Nguyễn An Ninh – người “đánh thức” các thế hệ thanh niên “mê ngủ”*)

    14/08/2017GS. Trần Văn GiàuỞ Nam Bộ những năm trước 1930 có một người đã có công đánh thức cả một thế hệ thanh niên còn mê ngủ. Bản thân tôi những năm trẻ tuổi đi vào con đường cách mạng, tôi được nhiều người dẫn dắt, mà người dẫn dắt trước hết, sâu sắc nhất, quyết định nhất, chính là người đó – anh Nguyễn An Ninh...
  • Nguyễn An Ninh – Nhà cách mạng chân chính

    14/08/2017Nguyễn Thị MinhChỉ tiếc má tôi không còn sống để thấy những điều mà má tôi day dứt suốt hơn 20 năm bây giờ đã được toại nguyện, đó là nghĩa tình đối với ba tôi của các cô chú hoạt động cùng thời, của những người ái mộ Nguyễn An Ninh. Nhân ngày giỗ ba tôi lần thứ 70, cho phép tôi nhắc lại những nghĩa cử đó, và nhân đây tôi cũng muốn viết rõ vài việc góp thêm tư liệu cho những người muốn nghiên cứu về Nguyễn An Ninh.
  • Nhà cách mạng vĩ đại Nguyễn An Ninh

    22/06/2011“Văn hóa là tâm hồn của dân tộc”, phải có niềm tự hào về lịch sử dân tộc Việt Nam. Thanh niên ta phải sống có hoài bão, ước mơ mà ước mơ cao đẹp nhất là phụng sự đất nước, phải đấu tranh để đạt được ước mơ đó, phải dám ra khỏi nhà, quan sát cuộc sống quanh mình, mở tầm nhìn rộng, đem tài năng đưa dân tộc ta lên ngang hàng với các nước trên thế giới, làm cuộc sống dân ta tươi đẹp hơn...
  • Bài thơ cuối cùng của nhà cách mạng Nguyễn An Ninh

    19/06/2011Lê Minh QuốcNguyễn An Ninh (1900 - 1943) là nhà văn, nhà báo, nhà cách mạng ở đầu thế kỷ 20 trong lịch sử Việt Nam. Ông mất trong tù vào ngày 14 tháng 8 năm 1943, hai năm trước khi Việt Nam giành lại được độc lập, hưởng dương 43 tuổi. Lúc mất, người ta đã tìm thấy trong túi áo ông những dòng chữ viết nghệch ngoạc bài thơ Sống - Chết...
  • Nguyễn An Ninh, người đánh thức một thế hệ thanh niên

    10/02/2011Phan QuangGiáo sư Trần Văn Giàu cho biết: “Bản thân tôi những năm trẻ tuổi đi vào con đường cách mạng, tôi được nhiều người dìu dắt, mà người dẫn dắt trước hết, sâu sắc nhất, quyết định nhất chính là anh Nguyễn An Ninh”. Giáo sư khẳng định: Nguyễn An Ninh là một người “đã có công đánh thức cả một thế hệ thanh niên còn mê ngủ”...
  • Nguyễn An Ninh – một nhà báo thần tượng

    26/06/2009Lê Minh QuốcKỷ niệm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam và nhân sự kiện NXB Văn Học và trung tâm Nghiên cứu quốc học chuẩn bị xuất bản bộ sách Nguyễn An Ninh - tác phẩm dày 1.300 trang (ảnh), xin giới thiệu bài viết của nhà biên khảo Lê Minh Quốc về thần tượng một thời của thanh niên Việt Nam này
  • xem toàn bộ