Về "Rất nên quan tâm tới... lưu manh"

09:24 CH @ Thứ Ba - 03 Tháng Giêng, 2012

Mình đọc bài Rất nên quan tâm tới… lưu manh của bác Vương Trí Nhàn thấy vui vui. Bác Nhàn viết bài này vì việc giải thích sự biến nghĩa hai chữ đểu cảng và lưu manh họa sĩ Phan Cẩm Thượng ( ông này cũng giỏi):”Ngày xưa đi buôn, thường phải thuê người gánh hàng, một người gánh hai thúng gọi là Đểu, hai người gánh chung một thúng hoặc một kiện hàng gọi là Cáng. Dân gánh thuê Đểu Cáng thi thoảng có trộm hàng của chủ buôn, nên chữ Đểu Cáng dần mang nghĩa xấu, cũng như chữ Lưu manh – người mù đi lang thang, đôi khi cũng trộm cắp, nên chữ này cũng mang nghĩa xấu”. Bác Nhàn nói lại với PCT về chữ lưu manh, manh không phải là mù, mà là “mắt không có con ngươi, tối tăm”. Hi hi thì cũng như nhau chắc, dân mình gọi mấy kẻ mắt không có tròng đều là mù tuốt.

Nhưng có vẻ như bác Nhàn thiên về nghĩa bóng cái sự ” mắt không có tròng” thì phải, bác tán chữ lưu manh từ câu thơ của Nguyễn Trãi: “Yết can vi kỳ, manh lệ chi đồ tứ tập”-(Dựng gậy làm cờ, dân chúng bốn phương tụ họp) rồi bảo chữ manh là ở nghĩa ấy, hạng lưu manh “ban đầu chỉ dân lang thang vô nghề nghiệp, sau chỉ kẻ “bất vụ chính nghĩa, vị phi tác đãi’, tức là kẻ không biết chính nghiã là gì, dám làm mọi việc phi pháp xấu xa.”

Bác viết:

Lưu manh du đãng… ở ta đóng vai trò lớn trong các cuộc chiến tranh kể cả nội chiến lẫn chống ngoại xâm. Nhiều bộ sách cũ tôi đọc được có ghi những người theo Đinh Bộ Lĩnh cờ lau tập trận là du đãng, mà sau này Quang Trung mạnh cũng là nhờ tập hợp và phát huy sức mạnh đám người này.

Trong lịch sử Trung quốc, những Lưu Bang Hán Cao Tổ, Chu Nguyên Chương Minh Thái Tổ cũng mang đậm trong mình chất vô lại, du đãng, lưu manh. Đã có câu tổng kết trí thức chỉ làm đến tể tướng chỉ có lưu manh mới có thể làm vua.

Nhận xét ấy trong thời hiện đại được chứng nghiệm qua bộ đôi Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai.”

Chết chết chết, bác phạm thượng quá, hi hi. Rồi đây thế nào cũng có người cãi bác chết thôi.

Nhưng điều này sẽ không ai cãi bác vì nó đúng, không những đúng mà quá đúng: “Trong khi các tầng lớp nhà buôn và quan lại dùng tri thức tổ chức lại đời sống thì tầng lớp lưu manh cũng xuất hiện, thâm nhập vào các tầng lớp khác. Trong xã hội hiện đại, xu thế này chi phối sự hình thành nhân cách từ người lao động đến người có học, làm họ cũng trở nên lười biếng tầm thường tàn ác vô cảm …tức là lưu manh hóa họ. Mặc dù nhiều khi mượn áo trí thức để làm dáng nhưng trong thực tế bản chất của lưu manh là thâm thù căm ghét trí thức chân chính. Và họ căm thù trí tuệ nói chung. Ở tầng lớp lưu manh khóac áo trí thức, cái lõi là vô học, bao nhiêu cái có học bên ngoài chỉ là đắp điếm thêm.”

Đấy là điều bác Nhàn cảnh báo “rất nên quan tâm đến lưu manh”. Nếu cứ chủ quan khinh địch, cao ngạo coi thường, khinh nhờn chúng nó thì thế nào cũng có ngày bị chúng nó làm cho khốc hại. Đối với trí thức, không có gì nguy hiểm bằng lưu manh. Từ cổ chí kim, từ đông sang tây, trí thức ít ai chết vì hòn đạn mũi tên, toàn chết vì bọn lưu manh này thôi.

Hu hu cảm ơn bác Vương Trí Nhàn đã nhắc nhở.


Về bài “Rất nên quan tâm tới… lưu manh”
(Lê Thanh Dũng)

Bác Nhàn nói chỉ được cái…đúng, bọ Lập bình cũng rất hay. Cái ý đáng nói của chữ lưu manh là ở nghĩa sau này còn nghĩa gốc thì cũng mộc mạc đơn giản như chữ khốn nạn, đểu cáng mà Lê tôi đã có dịp viết trên báo KH&ĐS. Nhưng Bọ nhầm tí chút, chữ lưu manh có gốc gác chữ hán, manh trong thong manh (mắt trông lành lặn nhưng không nhìn thấy gì ) viết khác, còn chữ manh là dân vô nghề nghiệp viết khác. Tuy nhiên đó là chuyện nhỏ.

Ví với Mao Chu là quá hình ảnh, quá gọn gàng mà chuẩn. Nhân đây xin ngoặc thêm: Edga Snow, nếu không nhầm, là chính khách nổi tiếng, Mao coi là bạn của TQ, thuộc TQ như thuộc nước Mỹ, đã nói đại ý: Số phận đã gắn Mao Chu lại với nhau, Mao hay bày đặt nhiều chuyện, khuấy động cho mọi thứ lộn tùng phèo lên và Chu sẽ đi theo sau để làm cái việc dọn dẹp sắp xếp lại.

Cái qui tắc “Trí thức làm tể tướng lưu manh làm vua” cũng rất chuẩn. Vì trí thức còn nhiều ràng buộc, một câu nói ra cũng đắn đo đúng sai, làm gì cũng cần lý lẽ, cần nhân tình thế thái….Nhưng lưu manh trên răng dưới …dép, trong đầu chỉ có một thứ thôi, đó là tham vọng, thì liều. Một thí dụ có thật: Ai cũng biết dưa hấu vỏ thì xanh còn ruột có thể đỏ nhiều hay đỏ ít hoặc vàng, để trí thức viết ra lý thuyết về chuyện này có khi vài chục trang giấy, vài cuốn sách. Mao nói gọn: muốn biết đỏ hay vàng thì bổ ra. Trong cách mạng văn hóa một bà bán dưa được bầu là anh hùng học tập Mao tuyển, ảnh bà ta cùng hàng trăm quả dưa được bổ đôi đăng trên đăng bìa “Trung Quốc Họa Báo”. Xin nói thêm một ý: Vua nào cũng dùng trí thức, ca ngợi trí thức nhưng kẻ họ ghét nhất không ai khác, đó là trí thức. Chuyện này chả cứ thời nào, chả cứ đông hay tây, vua lưu manh là thế cả. Trong mắt loại vua này, trí thức là hay chọc ngoáy, hay ngứa mồm, có vấn đề không ai biết, định làm lén hoặc lơ đi hoặc cho chìm xuồng.. . thì đám trí thức hay ngứa ngáy lại bới ra, một “chủ trương” đưa ra đã được “đồng thuận cao” lại còn bàn ngang bàn lùi làm nát chuyện rách việc “mất định hướng”.

Bọ Lập nói: Đối với trí thức, không có gì nguy hiểm bằng lưu manh. Nói đi thì cũng xin nói lại: Đối với lưu manh, không có gì nguy hiểm bằng trí thức. Phải không hai bác?

LinkedInPinterestCập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Căn bệnh “Bán trời không văn tự”

    29/06/2018Vi ThanhVới những đứa trẻ, tình yêu và hạnh phúc là những thứ bên cạnh, giản dị và đơn sơ. Chúng không có khái niệm về tham vọng, về danh lợi, về bạc tiền. Trong những đôi mắt đen lóng lánh hạt nhãn ấy, không có những thứ khí hắc ám của đời sống phủ bụi...
  • Rất nên quan tâm tới... lưu manh

    04/03/2018Vương Trí NhànTrong xã hội hiện đại, xu thế này chi phối sự hình thành nhân cách từ người lao động đến người có học, làm họ cũng trở nên lười biếng tầm thường tàn ác vô cảm …tức là lưu manh hóa họ. Mặc dù nhiều khi mượn áo trí thức để làm dáng nhưng trong thực tế bản chất của lưu manh là thâm thù căm ghét trí thức chân chính. Và họ căm thù trí tuệ nói chung...
  • Cảnh báo “hoại tử phần hồn”!

    08/09/2016Hữu NguyênKhi xã hội xuất hiện những chuyện như học sinh tạt cả chậu a-xít vào mặt thầy giáo, cầm dao rượt đuổi thầy chạy lòng vòng quanh trường, dùng những từ ngữ lưu manh chửi rủa thầy cô, còn phụ huynh thì “đột nhập” vào lớp học hành hung thầy cô ngang nhiên trước sự ngỡ ngàng của cả trường... thì những hành động đó đã không thể được coi là bình thường trong thang bậc giá trị về luân lý đạo đức...
  • Từ kiến thức đến nhân cách

    20/10/2015Vương Trí NhànCái vấn đề đặt ra chung quanh khái niệm người trí thức vốn khá đa dạng. Ở một số nước, người ta nhấn mạnh lương tâm trách nhiệm con người trí thức trước xã hội. Ở một số nước khác, người ta thích bàn đến mối quan hệ giữa tự do và phục vụ, dấn thân và "xây tháp ngà" để làm khoa học. Riêng ở Việt Nam, theo ý chúng tôi, trong nhiều trường hợp, câu chuyện nhân cách vẫn nổi lên rõ rệt hơn cả...
  • Cái nhìn lệch lạc về văn hóa và đạo đức xã hội Việt Nam

    24/09/2014Thiện VănTừ quan điểm được đề cập ngay từ đầu bài viết: “Tôi cố gắng không để mình bị hạn chế vào một cách nhìn cột chặt vào một chuyên ngành đó, chẳng hạn như nhìn văn hóa, đạo đức hoặc sự xuống cấp văn hóa và đạo đức từ góc nhìn của đạo đức học, tâm lý học, xã hội học, tội phạm học, luật học, v.v.. là những lĩnh vực mà tôi thực ra không có kiến thức trường ốc chuyên sâu”, tác giả đã “quan sát một con người bình thường trong xã hội hôm nay” với những góc nhìn ảm đạm, lệch lạc...
  • Sự biến dạng tâm lý xã hội dưới tác động của tham nhũng

    08/02/2013Nguyễn Trần BạtTham nhũng không phải là hiện tượng tiêu cực duy nhất gây ra biến dạng tâm lý nhưng nó là một trong những yếu tố gây ra những biến dạng khủng khiếp nhất, trên quy mô rộng lớn nhất, ở mức độ sâu sắc nhất và thậm chí, tham nhũng gây ra sự biến dạng nhân cách...
  • Nhớ Chí Phèo

    02/02/2011Lưu Thị LươngChí Phèo đã chết trong kiệt tác văn chương hiện đại của ông Văn Cao hơn nửa thế kỉ rồi, nhưng mỗi năm khoảng lúc gần tới tết tây, người nông dân hiền lành lương thiện ấy lại chết thêm một lần nữa… trong sách giáo khoa...
  • Ngụy quân tử

    19/08/2009Nguyễn Việt HàTừ xưa đến nay, để nhìn cho thấu chân diện của một ngụy quân tử là việc thiên nan vạn nan kinh khủng khó.
  • xem toàn bộ

Nội dung khác