Cân đối lợi ích trong khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường

Đoan Trang thực hiệnPháp luật TP Hồ Chí Minh
02:38' CH - Thứ sáu, 20/03/2015

Hỏi: Trường hợp Việt Nam đòi hỏi một chiến lược bảo toàn tài nguyên là rất khó, vì chúng ta buộc lòng phải xuất khẩu. Trong dự thảo luật tài nguyên, có nhiều ý kiến đề nghị không xuất khẩu nữa để bảo tồn tài nguyên. Theo ông có thể thực hiện điều đó không?

Trả lời: Mỗi một nhà khoa học hay mỗi một đại biểu quốc hội cứ phát biểu quan điểm của họ, chính phủ buộc phải có một cơ quan tổng hợp tất cả các ý kiến ấy để xây dựng thành hệ thống lý luận cho mỗi một loại tài nguyên, trong đó có cái phác đồ mà tôi nói. Chính phủ không thể dựa vào ý kiến của người này, người kia một cách trực tiếp được. Không chính phủ nào làm chuyện ấy cả. Cái việc mỗi một người nói là chính phủ phải nghe là việc rất vô lý. Thủ tướng không trở thành ôsin của các ý kiến cụ thể được. Nhà nước không trở thành công ty dịch vụ nghe lời được. Tất cả các đòi hỏi phải đi qua con đường khái quát hoá để trở thành nguyên lý chỉ đạo quá trình xây dựng chính sách vĩ mô trên mỗi một loại tài nguyên và nằm trong một chiến lược tổng thể về xuất khẩu tài nguyên. Cấm xuất khẩu tài nguyên thô là một cách nói thể hiện một nguyện vọng, một lý tưởng cao cả, nhưng có lẽ rất khó thực hiện trong điều kiện hiện nay của đất nước chúng ta.

Hỏi: Theo quan sát của ông, trên thế giới có nước nào gần giống chúng ta có kinh nghiệm về bảo vệ tài nguyên không?

Trả lời: Chúng ta không học được kinh nghiệm của ai cả, vì mỗi quốc gia có giá trị, có địa vị rất khác nhau, có đặc điểm địa chính trị, địa kinh tế khác nhau, có lịch sử khác nhau, có lực lượng sản xuất, lực lượng khoa học, lực lượng trí thức, lực lượng chính trị rất khác nhau. Tài nguyên bao giờ cũng là tài sản chung của xã hội, "ông" đi qua, "bà" đi lại đều có ý kiến cả, và đấy là những "ông", "bà" rất khác nhau ở mỗi một quốc gia, vì thế cho nên sự than phiền, sự kêu ca, chỉ trích của mỗi xã hội rất khác nhau đối với mỗi chính phủ. Cho nên, người Việt Nam phải tự xử lý vấn đề của mình mà không nên học ai cả.

Hỏi: Trung Quốc là một quốc gia có nhu cầu khổng lồ về tài nguyên, họ cân đối nhu cầu ấy như thế nào?

Trả lời: Người Trung Quốc có đồng nào là mua tài nguyên để dành. Mua tài nguyên thô về đổ thành từng bãi có lẽ chỉ có duy nhất người Trung Quốc làm. Có nhiều nước người ta mua từng loại tài nguyên để tích lũy, còn Trung Quốc thì mua thượng vàng, hạ cám. Có lẽ chính phủ Trung Quốc hỗn loạn trong chuyện này vì nhu cầu như hổ đói của nền sản xuất Trung Quốc. Nền sản xuất Trung Quốc là một trong những nền sản xuất phi tiết kiệm nhất thế giới. Biến tất cả mọi thứ thành sản phẩm rẻ tiền. Do đó, nó không chỉ là con hổ đói về qui mô sản xuất mà còn là con hổ đói về qui mô lãng phí tài nguyên. Và chúng ta cũng phải đối mặt với Trung Quốc về chuyện đó. Tuy nhiên, những cái đó cũng dần dần ít đi, lý do là khoa học và công nghệ phát triển lên thì Trung Quốc sẽ ra khỏi tình trạng lãng phí. Cùng với sự cân bằng của thế giới thì Trung Quốc hiểu được rằng dần dần phải ra khỏi cái tham vọng trở thành kẻ cung ứng mọi thứ. Để nhận ra sự không chừng mực thì Trung Quốc phải đủ từng trải. Hiện nay Trung Quốc chưa đủ từng trải để rút ra kinh nghiệm.

Hỏi: Theo ông trong chiến lược tài nguyên, chúng ta có cần phải tính đến các ràng buộc quốc tế?

Trả lời: Sự tác động của luật pháp quốc tế lên chất lượng của đòi hỏi của chúng ta đối với sự khai thác là đương nhiên và càng ngày càng chặt chẽ. Chúng ta phải tính đến chuyện ấy. Chúng ta không thể trở thành quốc gia chống lại WTO được. Xét về mặt lý thuyết, chúng ta là quốc gia phụ thuộc vào các trào lưu chính ở trên thế giới. Cho nên, chính sách vĩ mô của chúng ta phải hoạch định trên cơ sở nhận thức được địa vị yếu và lệ thuộc của mình đối với các chính sách toàn cầu. Chúng ta gân cổ lên để chứng tỏ chúng ta độc lập, chúng ta bất cần, chúng ta chấp tất là chúng ta chết. Đôi khi chính phủ của chúng ta làm một đằng nhưng trong thâm tâm có thể hiểu một nẻo vì họ cũng không ngốc. Chúng ta phải chấp nhận tình trạng nói một đằng làm một nẻo thôi, bởi vì đấy là cái khó thật sự của những người cầm quyền. Giữa tình trạng dân trí hiện nay với tình trạng đòi hỏi tiêu chuẩn rất cao của cộng đồng thương mại quốc tế, nhiều khi chính phủ không nói thật được. Đó là thực tế mà chúng ta buộc phải chấp nhận. Chúng ta không bắt chính phủ phải minh bạch mọi chuyện được, nhưng chính phủ phải minh bạch trong tất cả những vấn đề mà chính phủ có thể minh bạch được.

Hỏi: Có lối thoát nào cho Việt Nam trong hoàn cảnh của một nước nhỏ, quỹ tài nguyên hẹp và phụ thuộc, nền sản xuất thiếu vốn mà lại kẹt giữa rất nhiều trào lưu quốc tế, ràng buộc quốc tế?

Trả lời: Phần lớn các quốc gia trên thế giới này là quốc gia bé. Vì chúng ta nghĩ chúng ta là quốc gia lớn nên chúng ta mới khó, còn nếu chúng ta nghĩ chúng ta bé như mọi người thì mọi người sống thế nào chúng ta cũng sống thế. Đại sứ Nhật bản hơn chục năm trước có nói với tôi một câu thế này "Việt Nam không phải là một nước lớn nhưng không nhất thiết phải là nước bé". Câu nói ấy rất hay. Anh phải nhận thức được mình lớn trong lĩnh vực nào và bé trong lĩnh vực nào. Nhận thức về kích thước, qui mô của quốc gia mình trong từng vấn đề của đời sống quốc tế là một trong những việc thể hiện trí thông minh quan trọng nhất của nhà chính trị. Ông Đại sứ không nói với tôi như thế, nhưng tôi suy luận như thế.

Hỏi: Một mặt khác trong chiến lược tài nguyên là phát triển tài nguyên. Theo ông cần phải phát triển tài nguyên như thế nào?

Trả lời: Có nhiều tài nguyên có thể phát triển được. Đất đai canh tác là một loại tài nguyên có thể phát triển bằng cách cải tạo đất. Khai thác một cách hiệu quả tài nguyên nước cũng là phát triển tài nguyên. Đầu tranh mở rộng lãnh hải một cách hợp lý để khai thác tài nguyên biển là một cách phát triển. Khai thác một cách hợp lý và sâu sắc các loại quặng thiên nhiên cũng là một cách phát triển. Người Trung Quốc khai thác đá và biến nó thành con rồng, biến thành tượng Thích Ca mang bán cũng là một loại phát triển. Phát triển những phương thức sử dụng tài nguyên một cách có giá trị nhất là một cách phát triển. Phát triển về mặt số lượng một số tài nguyên nào đó, phát triển độ sâu sắc trong việc khai thác và sử dụng tài nguyên cũng là những khía cạnh phát triển quan trọng.

Hỏi: Theo ông đánh giá thì lực lượng bảo vệ môi trường của chúng ta mỏng hơn lực lượng khai thác tài nguyên?

Trả lời: Kẻ khai thác là chủ động, kẻ bảo vệ là phòng thủ. Trong toàn bộ tiến trình phát triển của nhân loại thì kẻ bảo vệ môi trường luôn là kẻ phòng thủ. Đánh giá trên toàn cầu, chúng ta thấy duy nhất ở Đức đảng Xanh trở thành một bộ phận của Nội các. Trên thế giới chưa có đảng Xanh nào cầm quyền cả, duy nhất chỉ có ở thời kỳ của thủ tường Gerhard Schroeder ở Đức mà thôi. Điều ấy phản ánh một thực tế là vấn đề phản ứng trước sự tàn phá môi trường chưa phải là một vấn đề chính trị rõ rệt trong con mắt của mọi nhà cầm quyền trên thế giới.

Hỏi: Luật môi trường của chúng ta hình như cũng có nhắc đến vấn đề xanh hoá?

Trả lời: Chúng ta dùng chữ rất hay, chúng ta có nhiều thứ hoá như thế, nhưng chúng ta phải hoá nó thành sự thật, thành lực lượng, thành sự chú ý chính trị có tính chất sống còn đối với sự phát triển đất nước của đối tượng quan trọng nhất trong điều hành đất nước là chính phủ. Khi nào vấn đề môi trường trở thành vấn đề thu hút sự chú ý chiến lược của chính phủ thì lúc bấy giờ chúng ta mới có cơ hội có thông tin để nghiên cứu sâu sắc về vấn đề này. Hiện nay chúng ta chưa có, tất cả những gì chúng ta có thể làm chỉ là phỏng đoán thôi.

Hỏi: Hiện nay xuất hiện những công ty kiểm toán xã hội, họ có nhiệm vụ kiểm định xem các sản phẩm có sử dụng lao động trẻ em không, có đảm bảo an toàn trong quá trình lao động không, có sạch sẽ không, có đảm bảo về mặt môi trường không. Họ nói rằng làm việc ở Việt Nam rất khó vì người tiêu dùng không có ý thức, cho nên họ chỉ làm được cho các công ty nước ngoài.

Trả lời: Nhiều việc ở Việt Nam làm là để rút kinh nghiệm chứ không có giá trị thực tiễn. Chính vì thế, theo cách đánh giá ấy mà chính phủ cũng không đầu tư sự chú ý của mình vào những khía cạnh như vậy. Nhưng nếu chính phủ chú ý đến những khía cạnh như vậy thì sẽ lôi kéo sự chú ý của xã hội, của dư luận. Trong một nền kinh tế như Việt Nam, trong một trình độ phát triển như Việt Nam, chính phủ là lực lượng tiên phong của sự phát triển. Và tính tiên phong của sự phát triển của chính phủ được thể hiện ở chất lượng của các chính sách vĩ mô và chất lượng của sự thưởng và phạt đối với những vấn đề chiến lược cần phải tạo ra sự cân đối.

Cân đối lợi ích trong khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,