Cân đối lợi ích trong khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường

Đoan Trang thực hiệnPháp luật TP Hồ Chí Minh
02:38' CH - Thứ sáu, 20/03/2015

Hỏi: Những tài nguyên khác nằm trọn trong lãnh thổ của chúng ta đang được quản lý như thế nào?

Trả lời: Cách quản lý của chúng ta cũng không khoa học. Thứ nhất là chúng ta không biết rõ nó. Thứ hai là chúng ta không có các ngành công nghiệp để có thể khai thác, chế biến một cách toàn diện một loại tài nguyên. Cái sai lầm cơ bản nhất của chúng ta là chúng ta bán những tài nguyên thô không có năng lực tái sinh. Chúng ta bảo do sự nóng lên của trái đất, chúng ta sẽ dần dần thay đổi năng lượng đốt, nhưng thay đổi năng lượng đốt không có nghĩa là cái tài nguyên chúng ta đang sở hữu ấy mất giá cùng với tương lai, vì nó có thể được chế biến thành cái khác. Bán tài nguyên thô là tiêu diệt một cách phổ biến nhất tương lai phát triển của đất nước.

Hỏi: Các quốc gia khác để phát triển có phải trải qua thời kỳ bán tài nguyên thô như chúng ta không?

Trả lời: Không phải nước nào cũng vậy vì có nước không có tài nguyên thô. Trên thế giới có hai loại quốc gia: quốc gia bán tài nguyên thô và quốc gia nhập tài nguyên thô. Nhật Bản là một quốc gia nhập tài nguyên thô. Trung Quốc là một quốc gia có cả nhập lẫn tự có. Tuy nhiên, họ có một loại tài nguyên quan trọng mà nó có thể tiêu diệt tất cả các loại tài nguyên khác là dân số đông. Dân số đông thì đòi hỏi ăn nhiều, nấu nhiều, đốt nhiều. Do đó, trong lĩnh vực tài nguyên, Trung Quốc không chỉ phải giải quyết vấn đề phát triển kinh tế mà còn cả vấn đề dân số. Và vì Trung Quốc ở cạnh chúng ta nên điểm quan trọng nhất trong chính sách đối ngoại về tài nguyên của chúng ta vẫn là chính sách với Trung Quốc.

Hỏi: Để quản lý những tài nguyên nằm trọn vẹn trong lãnh thổ thì chúng ta cần làm gì?

Trả lời: Cần phải để ý đến những điều tôi vừa nói. Cái dễ thấy nhất là an ninh, quốc phòng. Là một quốc gia bé, chúng ta rất dễ bị lấn át, rất dễ bị xúc phạm, rất dễ bị tác động, vì thế chúng ta phải để ý đến an ninh quốc phòng với nghĩa hiện đại của nó chứ không phải chỉ có ý nghĩa chống chiến tranh xâm lược. Chúng ta phải để ý đến môi trường vì nếu để đất nước của chúng ta bẩn thì du lịch sẽ không phát triển được. Thứ ba là phải để ý đến sức khỏe của người dân vì càng khai thác tài nguyên thì môi trường càng xấu đi. Không chỉ môi trường trông thấy mà môi trường y tế cũng sẽ xấu đi vì sự mất cân bằng sinh thái. Hơn nữa chúng ta là một nước nông nghiệp, sự biến dạng môi trường sẽ tạo ra tính không ổn định trong sản xuất nông nghiệp. Thủy điện mà ảnh hưởng đến thuỷ lợi thì lập tức sẽ ảnh hưởng đến nông nghiệp. Mà chúng ta thì có mâu thuẫn giữa thuỷ điện và thuỷ lợi. Đấy chính là mâu thuẫn giữa phát triển công nghiệp và phát triển nền văn minh lúa nước mà chúng ta vẫn tự hào.

Nói tóm lại, tất cả các bài toán khai thác tài nguyên đều là bài toán cân đối ba thứ: trong chính sách đối ngoại là cân đối lợi ích quốc gia; trong đối nội là cân đối giữa môi trường, sức khoẻ người dân với lợi ích do tài nguyên mang lại; và cân đối lợi ích quốc phòng. Sự cân đối các lợi ích là đòi hỏi bắt buộc đối với tất cả các dự án khai thác tài nguyên. Quốc hội của chúng ta, chính phủ của chúng ta buộc phải công khai các quá trình cân nhắc ấy một cách rành mạch đến mức nó không gieo những dị nghị trong xã hội và nó tăng cường đoàn kết xã hội, tăng cường ý thức yêu nước của người dân, cái đó chính là an ninh quốc phòng. Lòng yêu nước của người dân là công cụ quốc phòng quan trọng nhất chứ không phải máy bay, không phải tên lửa. Máy bay hay tên lửa chỉ là những công cụ hỗ trợ cho lòng yêu nước để nó đỡ vất vả chứ không thể thay thế lòng yêu nước được.

Hỏi: Với tư cách là luật sư, ông nhận xét thế nào về hệ thống pháp luật về môi trường ở Việt Nam?

Trả lời: Chúng ta có tất cả mọi thứ luật, cho nên tôi không nói đến luật mà muốn nói đến vấn đề là hệ thống nhà nước của chúng ta không làm cho các bộ luật ấy trở nên có hiệu lực trên thực tế. Vấn đề là hiệu lực pháp luật chứ không phải là pháp luật. Chúng ta không có các chế tài nghiêm khắc, không có lực lượng đủ mạnh để ngăn chặn các sai trái liên quan đến lĩnh vực này. Cái khó của xã hội chúng ta là những lực lượng gây tác động một cách nghiêm trọng đến môi trường trên qui mô lớn chính là lực lượng các công ty nhà nước. Vì thế nhà nước cần phải rất khách quan trong việc xử lý các công ty này. Cái bế tắc hiện nay là chúng ta không thể kiên quyết trong việc xử lý vi phạm của các công ty nhà nước. Các tổ chức tư nhân thì bé nên chỉ cần thu hồi giấy phép là được, nhưng người ta không thể thu hồi giấy phép của các công ty nhà nước, bởi vì nhà nước cần nó.

Hỏi: Ông có nói rằng luật liên quan đến đất đai của các triều đại phong kiến tốt hơn. Cụ thể là như thế nào?

Trả lời: Nó rành mạch hơn. Luật đất đai của chúng ta thực chất chỉ có mỗi câu "đất đai là sở hữu toàn dân". Tôi không định nói rằng bây giờ chúng ta phải tư nhân hoá đất đai, tôn trọng quyền sở hữu đất đai tư nhân, vì nói vào thời điểm hiện nay là chưa có lợi. Hơn nữa điều ấy có nói Chính phủ của chúng ta cũng không làm được, Đảng cũng không làm được và Quốc hội cũng không làm được. Đòi hỏi những việc mà mình biết chắc họ không làm được là đòi hỏi vô lý. Tuy nhiên cần phải rành mạch và công khai, đặc biệt trong lĩnh vực qui hoạch. Bởi vì cái làm cho đất có giá chính là qui hoạch. Tạo ra thị trường đất đai với sự biến động giá cả sôi sục như hiện nay là do hoạt động qui hoạch. Qui hoạch trở thành công cụ để đầu cơ, để lợi dụng. Nếu không tự giác về những mặt trái của qui hoạch thì nó sẽ trở thành quá trình tạo hoả mù để tạo điều kiện cho nạn tham những và lạm dụng quyền chức trong xã hội.

Hỏi: Ông có thể nói rõ hơn minh bạch và công khai trong luật tài nguyên môi trường là như thế nào?

Trả lời: Là tất cả mọi người phải biết. Những vụ vi phạm phải được xử một cách công khai và không có nhân nhượng. Ở nhiều thị trường khó tính trên thế giới, nếu sản phẩm của anh là sản phẩm xâm phạm môi trường hoặc sử dụng lao động trẻ em, lao động tù nhân là người ta không mua. Chúng ta xử lý mỗi một vụ Vedan mà mất mấy năm, thậm chí mất cảnh giác đến mức trao cho họ cả giải thưởng sản phẩm thân thiện với môi trường. Những việc như vậy làm cho nhà nước mất mát rất nhiều uy tín trong xã hội.

Chúng ta cần lưu ý rằng bảo vệ môi trường là một vấn đề kinh tế. Chi phí cho bảo vệ môi trường chiếm một tỉ trọng cực kỳ quan trọng trong cấu thành giá sản phẩm. Chúng ta buộc phải cạnh tranh với các quốc gia bán tài nguyên khác. Nhưng họ đã đầu tư cho chuyện này lâu rồi, sau chu trình khấu hao hàng chục năm rồi thì giá của họ cạnh tranh hơn giá của một quốc gia mới bắt đầu khai thác. Nếu cộng cả chi phí để hoàn nguyên môi trường, khôi phục lại sự cân bằng môi trường vào giá thành thì vô cùng lớn, người Trung Quốc và người Việt Nam không dám tính đến việc ấy, vì tính đến là không còn đủ khả năng cạnh tranh.

Hỏi: Có ai đó thống kê rằng GDP của Việt Nam là 7% nhưng nếu trừ đi tổng thiệt hại do ô nhiễm môi trường gây ra thì nó chỉ còn -3%. Theo ông kết luận đó có đúng không hay là thái quá?

Trả lời: Đúng hay thái quá dựa vào tiêu chuẩn nào? Ở một nước nghèo đang thiếu vốn thì tính như thế là quá, không phù hợp với hoàn cảnh cụ thể và trạng thái cụ thể của một nền kinh tế, một quốc gia như Việt Nam. Cách tính như thế đúng trong cái tiêu chuẩn là cần phải hoàn nguyên lại tương lai, nhưng nó quá khi không xét đến tình trạng nghèo khổ, tình trạng thiếu thốn của Việt Nam hiện nay. Cho nên, nhiệm vụ của chính phủ là cân đối giữa hai cực như vậy. Tức là, tài nguyên là một loại tiền vốn, mà đã là tiền vốn thì nó phải được khấu hao. Cho nên, cách tiệm cận tốt nhất đến vấn đề cân đối giữa tài nguyên và môi trường chính là phải khấu hao đối với các quá trình khai thác tài nguyên. Dùng công cụ khấu hao để kéo dài quá trình hoàn nguyên môi trường thì chúng ta vẫn đảm bảo có tương lai yên ổn mà không phải tính cùng một lúc tất cả các chi phí để hoàn nguyên.

Cân đối lợi ích trong khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,