Xây dựng các hiệp hội

Nguyễn Trần BạtChủ tịch / Tổng giám đốc, InvestConsult Group - Suy tưởng (2005)
10:21' SA - Thứ tư, 22/10/2014



III Vấn đề nâng cao hiệu quả của các hiệp hội

1. Nhận thức về vai trò chính trị của các hiệp hội trong quản lý xã hội

Mọi hoạt động của các hiệp hội cũng như sự đổi mới hoạt động của nó cần phải được bắt đầu dựa trên nền tảng là nhận thức đầy đủ về bản chất, vai trò và nhiệm vụ của các tổ chức này. Thậm chí chúng ta có thể nói đến một nền tảng triết học cho sự hình thành, tồn tại và phát triển của hiệp hội, điều sẽ đóng vai trò nòng cốt cho mọi chiến lược phát triển các hiệp hội Việt Nam. Rõ ràng, để các hiệp hội trở thành một tác nhân quan trọng cho sự phát triển, nó không còn có thể tiếp tục là công cụ hay phần nối dài của bộ máy công quyền, mà phải đóng vai trò là một diễn đàn để công chúng bày tỏ nguyện vọng và là tác nhân trung gian để người dân đóng góp trí tuệ cho công cuộc phát triển đất nước. Tóm lại, các hội phải là một thứ hàn thử biểu cho nhà nước trong việc đo đạc các phản ứng xã hội đối với hệ thống chính sách.

Để hoàn thành vai trò và sứ mạng quan trọng này, các hiệp hội phải có những thay đổi về chất. Hiệp hội phải được tổ chức và hướng mọi hoạt động của mình như là một tổ chức xúc tiên thương mại, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy sự hợp tác, liên minh giữa các thành viên, đồng thời đó là công cụ phản biện của xã hội đối với những đường lợi kinh tế, chính trị và xã hội của chính phủ. Về mặt kinh tế, nó như một Phòng thương mại chuyên ngành, có nhiệm vụ giúp các thành viên !)hát triển và kinh doanh có hiệu quả đồng thời tạo được sức mạnh tổng hợp của các thành viên để có thể cạnh tranh thắng lợi trong một thị trường thế giới thống nhất luôn biến động và nhiều bất trắc. Về mặt chính trị, nó giống như một cơ quan tham mưu về chính sách xã hội cho chính quyền các cấp.

Để phát triển sản xuất, mỗi công ty, mỗi ngành kinh tế đều phải đẩy mạnh công tác marketing cho sản phẩm của mình. Một công ty đơn lẻ thường rất khó khăn trong hoạt động đó. Vì thế, các hiệp hội phải tham gia như là những "tai mắt' , những "bà mối" cho các doanh nghiệp thành viên trong việc nắm bắt thông tin thị trường, tìm kiếm đối tác và các cơ hội kinh doanh tại thị trường nước ngoài cũng như hợp tác liên doanh, liên kết với các đối tác trong nước và quốc tế.

Mặt khác, các hiệp hội không chỉ phấn đấu vì quyền lợi của các thành viên và hiệp hội mà còn phấn đấu vì quyền lợi và sự tiến bộ của toàn xã hội. Định hướng chính trị này hoàn toàn phù hợp với xu thế phát triển của đất nước và của cả thời đại. Chúng ta khẳng định rằng mặc dù các cơ quan công quyền và các hiệp hội đều có mục tiêu chung là phục vụ lợi ích của cả cộng đồng, phấn đấu vì sự tiến bộ xã hội, nhưng chúng không thể thay thế cho nhau. Một nhà nước hiệu quả nhất khi những đường lối và chính sách phù hợp nhiều nhất với những quy luật tự nhiên của đời sống xã hội. Và để có được những đường lối và chính sách như thế, nhà nước không chỉ cần có những trợ thủ, mà cả những tổ chức phản biện. Trong một nước theo chế độ một Đảng duy nhất như Việt Nam, vai trò đó càng quan trọng và chỉ có thể thực hiện thông qua những tổ chức phi chính phủ, trong đó có các hiệp hội .

Như vậy, vai trò của các hiệp hội trong công tác quản lý nhà nước là thu nhận các thông tin phản ánh nguyện vọng của nhân dân, những ý kiến có tính chất xây dựng về sự điều hành của các cơ quan chính quyền và truyền đạt đến các cơ quan nhà nước để hoàn thiện hệ thống điều hành nhà nước, cải thiện các thể chế. Có thể khẳng định rằng các hiệp hội chính là những hạt nhân và cũng là những tác nhân thúc đẩy quá trình dân chủ hóa xã hội vì phát triển và tiên bộ.

2. Luật hóa hoạt động của các hiệp hội

Để việc thành lập và hoạt động của các hiệp hội được thuận lợi và hiệu quả, trước hết cần phải có một cơ sở pháp lý đáp ứng được những đòi hỏi của cuộc sống chính trị - xã hội. Chỉ khi nào Luật về các hiệp hội Việt Nam được ban hành, các hiệp hội mới có thể chủ động trong hoạt động, đồng thời các cơ quan nhà nước mới có thể kiểm soát các hội mà không làm phương hại đến vai trò và chức năng xã hội của nó. Theo chúng tôi, các cơ quan nhà nước chỉ nên kiểm soát các hội trên cơ sở xem xét cương lĩnh, điều lệ và giám sát quá trình thực hiện cương lĩnh, điều lệ để giữ cho những mục tiêu xã hội, chính trị của nó không biến đổi sang những khía cạnh bất lợi. Nhà nước cần để cho các hội tự do hình thành, từng công bố cưong lĩnh hành động ra hội, kinh tế và buộc nó phải thực hiện trong khuôn khổ những thỏa thuận của nhà nước và cương lĩnh mà nó đề xuất. Đó là giải pháp đúng nhất, và qua việc hình thành các hiệp hội "lột cách hơn Phát như vậy, cũng là cách thể hiện và thúc đẩy quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội.

Các chủ thể mong muốn hoặc đã tham gia hiệp hội cũng có thể nhận thức để hưởng quyền lợi và thực thi trách nhiệm của mình theo đúng luật. Nếu có Luật về các Hiệp hội, sẽ không còn vấn đề cho hay không cho thành lập hội một cách khá mơ hồ của các cơ quan quản lý cũng như những gì các hiệp hội có thể được phép làm.

Nếu được thành lập theo đúng pháp luật và hoạt động đúng như tính chất của nó, các hiệp hội sẽ đem lại cho nhà nước, xã hội và doanh nghiệp những lợi ích to lớn:

- Các hiệp hội có lợi ích cơ bản là được tham gia cùng với nhà nước nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho chính các thành viên của nó tồn tại và phát triển. Ngoài ra còn có thể kể các lợi ích khác như trao đổi thông tin, trao đổi kinh nghiệm, hợp tác trong việc đào tạo nghiệp vụ hoặc cơ hội để các thành viên của nó gặp gỡ, tìm hiểu lẫn nhau và hùn vốn thực hiện những sáng kiến kinh doanh trong các lĩnh vực công nghiệp, công nghệ, khoa học...

Tuy nhiên, lợi ích quan trọng hơn nhiều so với lợi ích của hội, là lợi ích của nhà nước. Trong một xã hội đang chuyển đổi như xã hội Việt Nam, mọi cơ chế, mọi thiết chế đang được hình thành và không ngừng dược hoàn thiện. Đóng góp lớn nhất của các hiệp hội chính là sự phản ánh các ý nguyện của xã hội đến Đảng và Nhà nước một cách trung thực nhất, không bị bóp méo do phải thông qua các kênh trung gian bị điều khiển. Việc hình thành và truyền đạt một cách tự nhiên và chính xác các ý nguyện xã hội thông qua các hiệp hội đóng vai trò một nguồn thông tin sống, một hệ thống thông tin không mang tính thống kê và định kiến. Nguồn thông tin này giúp nhà nước nhận thức xã hội một cách tự nhiên và khách quan để hoạch định các chính sách và pháp luật một cách đúng đắn, dễ được xã hội chấp nhận và hưởng ứng.

3. Đảm bảo tính tự nguyện và phi chính phủ ở Việt Nam

Gần đây, người ta nói nhiều về sự chồng chéo giữa cơ quan quản lý nhà nước và các hội. Theo chúng tôi, không có sự chồng chéo ấy. Có lẽ hầu hết các quan chức và lãnh đạo nhà nước cũng hiểu như thế, nhưng vì họ có quá nhiều việc phải làm nên họ không tha thiết lắm với các hoạt động hội. Trên thực tế có hai tình trạng trái ngược. Một số cơ quan nhà nước và một số. quan chức cũ của các cơ quan nhà nước can thiệp quá nhiều, quá sâu vào đời sống của các hiệp hội, nhưng lại có những cơ quan nhà nước do bận bịu quá nhiều mà lảng tránh các hoạt động hội, thậm chí lảng tránh một cách có kế hoạch.

Giải pháp để nâng cao vai trò và hiệu quả của các hội, theo chúng tôi, thật ra không có gì bí mật. Trước hết, các hội phải thực sự là tổ chức tự nguyện, được thành lập do những bức xúc của xã hội chứ không phải do ý đồ chính trị. Cần phải chấm dứt hiện tượng các cơ quan nhà nước chỉ tin vào một số quan chức nhà nước cũ có cương vị cao khi đứng ra xin lập hội. Cần ý thức rằng động cơ của những người này và động cơ của xã hội là khác nhau. Những người này chỉ đoán nhận ra động cơ của xã hội và nắm lấy để thành lập hội nhưng sau đó lại lái nó đi theo ý tưởng của mình. Họ thu hội phí để tạo ra chỗ đứng, chỗ làm việc cho mình và một số người thân cận, rủ rê các đồng nghiệp cũ trong các cơ quan nhà nước để tạo ra cái gọi là ban chấp hành các hội. Hội khi đó trở thành cơ quan cung cấp tài chính sau khi về hưu của một số quan chức.

4. Nguyên tắc độc lập tài chính

Câu hỏi được nhiều người quan tâm là làm thế nào để các hiệp hội hình thành tự nhiên và hoạt động hợp lý, đúng vai trò của nó?

Theo chúng tôi, các doanh nghiệp, cũng như các lực lượng xã hội nói chung, cần chủ động đóng góp ý tưởng, ý kiến, sáng kiến của mình... Hội sẽ thể hiện các ý tưởng, ý kiến, sáng kiến đó dưới hình thức một diễn đàn có tổ chức. Các doanh nghiệp còn phải đóng góp một cách nghiêm túc cho cơ sở tài chính của hiệp hội. Điều này đặc biệt quan trọng bởi các hội phải độc lập về mặt tài chính. Tuyệt nhiên không nên có những hiệp hội nhận tài trợ của nhà nước, bởi như vậy rất dễ xảy ra sự móc ngoặc chính trị giữa hiệp hội và nhà nước. Sự móc ngoặc chính ta sẽ khiến cho các ý nguyện của xã hội không được phản ánh một cách tự nhiên nữa. Khi đó nhà nước không được lợi gì, thậm chí bị lừa bịp. Rõ ràng là Nhà nước thiệt đơn thiệt kép. Theo chúng tôi, chính thông qua việc đóng góp tài chính một cách nghiêm túc dưới dạng hội phí, các doanh nghiệp hội viên sẽ đảm bảo khả năng để tài trợ cho các hoạt động, để cùng nhau đầu tư vào những vấn đề cần làm sáng tỏ, để tập trung ý chí và hành động của những người cùng chí hướng.

Kết luận

Từ những phân tích trên, một lần nữa chúng tôi muốn khẳng định rằng các hiệp hội ở Việt Nam đang ở trong một quá trình biến đổi nhanh chóng cả về tính chất lẫn tổ chức và cách thức hoạt động. Dù chỉ là tự phát, do yêu cầu của đời sống, nó cũng phản ánh một xu hướng không thể đảo ngược là sự chuyển giao một phần quyền lực của Nhà nước cho các tổ chức phi chính phủ, cũng có nghĩa là sự khởi đầu của xu hướng dân chủ hóa xã hội. Với tư cách là người thu thập những ý kiến phản biện từ công chúng đối với các chính sách của Nhà nước, các hiệp hội ngày càng có vai trò to lớn trong quản lý nhà nước và xã hội, đặc biệt là trong việc hoạch định các đường lối phát triển.

Tuy nhiên, để các hiệp hội thực hiện tốt vai trò của mình, cần phải có một môi trường pháp lý phù hợp. Các hiệp hội cũng cần phải có những thay đổi cơ bản cả về mô hình, cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động, nhưng quan trọng nhất là phải thay đổi nhận thức về chính hiệp hội, phải thực sự là những tổ chức tự nguyện, phi chính phủ và độc lập về tài chính. Các hiệp hội cần phải được thành lập và hoạt động một cách lành mạnh. Chỉ khi đó nó mới có thể hoàn thành tốt vai trò của mình trong hệ thống quản lý xã hội và tác động tích cực đến quá trình dân chủ hóa vì sự phát triển đất nước.

Xây dựng các hiệp hội
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,