Lạc giữa mê cung

Nguyễn NgọcTạp chí Trí tuệ (2009)
02:42' CH - Thứ tư, 02/10/2019

Mai sau cháu ước làm gì? Cô cháu gái tôi hồn nhiên trả lời: “Cháu muốn làm hotgirl. Hot girl hay được lên báo”. Khổ thân cháu tôi nó không hiểu Hot girl đâu phải là một nghề mà chỉ là từ do những nhà báo sáng chế và nhồi nhét vào đầu lũ trẻ.

Thích làm… người trên báo

Nếu như dăm bảy năm về trước, mỗi học sinh, nhất là học sinh tiểu học đều có một ước mơ: hoặc là làm giáo viên, hoặc làm bác sĩ, cao xa hơn thì làm phi công, làm nhà khoa học… Chính những ước mơ như thế sẽ định hướng cho các em chắc chắn một điều: phải học.

Nhưng một vài năm trở lại đây, khi người ta đổ xô đi làm báo tuổi teen, thay đổi đến chóng mặt về mặt nội dung cũng như hình thức của các tờ báo thì một xu hướng mới trong các em nhỏ đã ra đời. Những ước mơ giáo viên, bác sĩ chỉ còn là chuyện của ngày xưa, thay vào đó, giờ đây là những ước mơ trở thành diễn viên, ca sĩ, MC hay bất cứ thứ gì dễ được lên báo và nổi tiếng.

Cô cháu gái tôi là một ví dụ. Mới chỉ 11 tuổi nhưng cô bé đã thích làm đỏm và đặc biệt thích đọc các mục giải trí trên các báo. Thần tượng của cô bé là Vân Navy, Miss Audition, một cô gái 9x lúc nào cũng nổi bật bằng cách ăn mặc khác người. Nhưng khi tôi hỏi Vân Navy làm gì thì cháu gái tôi không trả lời được. “Cháu thấy chi ấy có đóng phim, có đi hát hay sao ấy. Nhưng nghề chính hình như là hotgirl vì cháu thấy trên đài báo nói vậy”- cô cháu gái đoán mò.

Không bất cứ bộ phim nào cô hot girl này đóng, cũng không biết cô gái đó nổi tiếng với bài hát gì nhưng cháu gái tôi vẫn một mực cho rằng cô nàng này rất giỏi. Bằng chứng là nhất cử nhất động của cô, từ việc tự chụp ảnh ở trường quay, tới việc đi làm ở một chỗ nào đó cũng được đưa lên mặt báo. Đã thế còn được rất nhiều người hâm mộ, khen cô này xinh, dễ thương…

Trường hợp cháu tôi không phải ngoại lệ. Có khá nhiều em nhỏ, chỉ ở độ tuổi thiếu niên thôi cũng đang quay cuồng trong cái vòng lốc của những hotgirl, hot-boy. Mới chục tuổi đã thích làm tóc xoăn, nhuộm tóc đỏ, thích vẽ móng, quần sooc, áo hai dây… Với lũ trẻ, những cô nàng xinh xinh trên báo sẽ trở thành thần tượng và hình mẫu.

Với những hình mẫu ấy thì xem ra lũ trẻ không cần học nhiều mà chỉ cần kịp mốt hoặc có thêm chút tài lẻ. Chưa bao giờ các lớp học hát, học múa, học MC… lại rầm rộ và đông vui như bây giờ. Cũngchưa bao giờ có nhiều cuộc thi tổ chức dành cho tuổi teen như hiện nay: thi nữ sinh thanh lịch, thi MC, thi diễn viên, thi hát này hát nọ, thi ảnh đẹp… Nhưng các cuộc thi về kiến thức thì lại quá ít và nếu có thì không có mấy người tham gia. Trong khi đó các em lẩn vào các cuộc thi mang tính “nghệ thuật”, các em ra sức phô bày khả năng nhảy nhót hát ca hoặc tạo dáng trước máy ảnh… chỉ với mục đích duy nhất: để nổi tiếng. Nhưng cái giá cho việc ý thức về sự nổi tiếng quá sớm ấy là một lỗ hổng tri thức đang ngày càng lớn dần.

Báo chí có dẫn sai đường?

Ngay từ khi còn nhỏ xíu, mỗi chúng ta đều được cha mẹ dạy dỗ mọi nơi theo danh ngôn của Lênin: “Học, học nữa, học mãi”. Ngoài trường học trẻ em còn có thể học ở rất nhiều nơi. Trong sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông, báo chí trở thành một kênh học tập của các em nhỏ.

Khi khẳng định một điều gì đó, rất nhiều em nhỏ nói thêm rằng: “báo nói vậy”. Điều đó có nghĩa là với các em, báo chí là một người dẫn đường, người định hướng. Nhưng hiện nay không ít báo chí giải trí theo xu hướng thương mại hóa đang định hướng cho các em những gì?

Cậu bạn tôi kết thúc tuổi học trò cách đây 5 năm không nén được tiếng thở dài khi cầm trên tay tờ báo Hoa học trò- tờ báo một thời đã trở thành sách gối đầu giường của cậu. “Ngày xưa nó là tờ báo để học, học cách sống, học cách viết và học cả nhiều tri thức mà sách giáo khoa không có. Nhưng bây giờ nó trở thành tờ báo để xem, để giải trí

Hình như một số tờ báo bây giờ sợ các em học nhiều quá, ngộp thở nên ra sức tìm kiếm cho các em những thông tin giải trí. Vì thế mà với những độc giả của những tờ báo này việc đọc vanh vách tiểu sử của một ca sĩ dễ dàng hơn là học thuộc một bài thơ hoặc là đọc tên các ngôi sao nước ngoài xoen xoét nhưng điểm học môn tiếng Anh vẫn lẹt đẹt.

Trước kia những tờ báo như Hoa học trò, Mực tím, Thiếu niên tiền phong là cả một thế giới kiến thức truyền tải một cách khéo léo và linh hoạt. Những truyện ngắn, những bài thơ của chính những độc giả sáng tác giúp các em nhận ra tài năng của mình. Những ô chữ, những câu đố vui luôn là một cách thức thú vị dành cho các em. Nhưng giờ đây, thơ văn bị coi như cái gì đó “sến” quá, những câu đố, ô chữ cũng thường bị bỏ đi một cách không thương tiếc.

Với những tờ báo được coi là đặc trưng cho lứa tuổi học trò như Hoa học trò, Mực tím hoặc mới hơn là kênh14.vn, phải tới 80% tin tức là giải trí. Thậm chí có nhiều ngày, 100% tin tức trên kênh14.vn không liên quan một chút nào tới học hành. Mục học đường trên ở báo điện tử này là chuyên mục mới, mỗi ngày chỉ lèo tèo hai, ba bài trong khi các mục khác phải tới 6, 7 thậm chí cả chục bài. Song hầu hết những tin tức học đường của các báo này chỉ là những thông tin xung quanh tới trường lớp chứ không hàm chứa kiến thức trong đó. Thậm chí một tờ báo dành cho tuổi nhỏ như Thiếu niên tiền phong cũng bị cơn bão “giải trí” thao túng. Tôi vẫn còn nhớ mình đã choáng như thế nào khi cầm tờ Thiếu niên tiền phong trên tay, lật trang giữa thấy ngay một bài đinh, hai mặt giới thiệu cô ca sĩ đa tài Ngô Thanh Vân hát hay, làm người mẫu giỏi, đóng phim hay. Tôi không hiểu bài báo đó muốn cổ xúy các em điều gì. Trong lứa tuổi của các em, việc học là chủ yếu, vậy tại sao không nói về một Ngô Thanh Vân phát triển sự nghiệp từ một nền tảng tri thức bền vững… Ít nhất như thế các em cũng có thể nhận ra rằng, muốn làm diễn viên, ca sĩ, hay làm bất cứ thứ gì cũng phải bắt đầu từ việc học.

Việc các em nhỏ thần tượng một cá nhân nào đó, việc các báo ngợi ca một tài năng đều không có gì đáng phàn nàn. Nhưng với trẻ em, việc định hình một tấm gương, một hình mẫu có ảnh hưởng rất nhiều tới sự định hướng cho cuộc sống sau này. Trong khi đó, ngày lại ngày báo chí ra rả nhét vào tai các em những lời ca ngợi về mấy cô gái, chàng trai lúc nào cũng mặt hoa da phấn, lúc nào cũng đồ hiệu nọ, sản phẩm kia. Như thế là dẫn dụ trẻ nhỏ lạc đường!

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,