Những suy nghĩ khi đọc tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của chủ tịch Hồ Chí Minh

Nguyễn Trần BạtViết ngày 30/8/2007
09:53' SA - Thứ ba, 19/05/2015

Hỏi: Trong các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh có một tác phẩm được rất nhiều người ca ngợi và học tập, đó là cuốn "Sửa đổi lối làm việc". Tác phẩm ra đời năm 1947, hai năm sau khi nước nhà giành được độc lập. Khi đó lực lượng Đảng viên chưa đông, hơn nữa tất cả đang tập trung vào sự nghiệp chiến đấu bảo vệ độc lập dân tộc và chính quyền mới thành lập. Theo ông, tại sao Hồ Chí Minh viết về một vấn đề có vẻ như không liên quan đến nhiệm vụ trọng tâm của đời sống chính trị lúc đó?

Trả lời: Tôi biết đến tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" của Hồ Chủ tịch khi nó trở thành một xuất bản phẩm từ năm 1962. Năm đó tôi mới có 16 tuổi, nhưng với tư cách là một con người ở tuổi 16 tôi đã làm quen với nhu cầu rèn luyện bản thân. Vào những năm 60, trong điều kiện của xã hội chúng ta, những tác phẩm hiện đại và tập trung để hướng dẫn con người tu dưỡng bản thân hầu như không có, do đó, tôi chỉ có thể ăn những miếng bánh như vậy và phải nói rằng đến giờ tôi vẫn nhớ cảm xúc của mình khi đọc tác phẩm ấy.

Đọc "Sửa đổi lối làm việc", tôi hình dung về Hồ Chí Minh như một con người có năng lực nhìn thấu thời gian, một con người có năng lực quán xuyến các khía cạnh khác nhau của đời sống, một con người có thể tập hợp được, thống kê được các vấn đề cơ bản đang diễn ra, sẽ diễn ra trong toàn bộ tiến trình chính trị mà mình là người lãnh đạo. Trong cuộc sống đời thường, chúng ta thấy rằng nếu một bà mẹ chỉ biết nghĩ đến sữa cho con uống hôm nay thì đứa con sẽ chỉ có mỗi sữa thôi, nhưng nếu bà mẹ ấy nhìn thấy rồi ngày mai con mình sẽ lớn, sẽ đi học thì đứa con chắc chắn là sẽ may mắn hơn, hạnh phúc hơn. Tất cả các bà mẹ có tầm nhìn đều nghĩ tới việc học hành của con ngay từ khi mới mang thai. Năm 1997 tôi đến một trường trung học nổi tiếng cách thành phố Oxford khoảng mươi dặm để xin học cho các con tôi, bà hiệu trưởng tiếp tôi và nói rằng: Thưa ông, tôi không thể giúp gì ông trong chuyện này vì chỗ học ở trường tôi đã được đăng ký hết đến năm 2015 rồi. Trường của chúng tôi có một cái may mắt là tất cả các cặp vợ chồng quen biết với nhà trường khi mới kết hôn đã đăng ký chỗ học cho con.

Vậy tại sao Hồ Chí Minh lại quan tâm đến những vấn đề về thể chế, về nhân dân, về cán bộ, về quyền lực... khi cuộc chiến tranh chống Pháp đang ở giai đoạn khó khăn nhất? Đối với các nhà quân sự như đại tướng Võ Nguyên Giáp thì họ hình dung ra các lớp lang của cuộc chiến tranh và phân chia cuộc kháng chiến ra nhiều giai đoạn: giai đoạn phòng ngự, giai đoạn cầm cự, giai đoạn phản công. Còn Hồ Chí Minh ở địa vị cao hơn đã hình dung ra trật tự của quá trình hình thành và phát triển nhà nước của một nước cộng hoà. Đấy là tâm trạng chủ đạo của Hồ Chí Minh. Phải nói rằng chúng ta đã may mắn có được một vị lãnh tụ như một bà mẹ không chỉ biết nghĩ đến sữa mà còn biết nghĩ đến ngôi trường và thày giáo ngay từ khi con mình mới chỉ là một bào thai.

Có thể thấy rằng năm 1947 chúng ta mới có chính quyền ở một số địa phương. Lúc bấy giờ trên lãnh thổ của chúng ta vẫn tồn tại hai loại chính quyền, chính quyền do thực dân dựng lên và chính quyền cách mạng. Nhưng Hồ Chí Minh biết rõ rằng chính quyền cách mạng sẽ tràn ngập lãnh thổ và để nắm được quyền lãnh đạo, nắm được quyền quản lý đất nước thì chính quyền cách mạng phải có các phẩm chất tốt. "Sửa đổi lối làm việc" chỉ là một cách đặt tên, nói cho đúng thì đó là sửa đổi tinh thần cơ bản của những người nhận trách nhiệm hướng dẫn và lãnh đạo một dân tộc nhằm mục tiêu giải phóng nhân dân.

Hỏi: Đối với một đảng chính trị, đặc biệt là đảng cộng sản, thì về nguyên tắc, ý thức, tư tưởng và quan điểm chính trị phải được đặt lên hàng đầu. Vậy tại sao trong "Sửa đổi lối làm việc", Hồ Chí Minh không đề cập đến tư tưởng hay lập trường của đảng viên cộng sản mà chỉ nói về vấn đề tu dưỡng phẩm chất và đạo đức của cán bộ?

Trả lời: Với tư cách là một nhà chính trị có trách nhiệm, có mục tiêu và có kế sách, Hồ Chí Minh tập trung quan tâm vào những yếu tố ảnh hưởng một cách sống còn đến sự nghiệp cụ thể. Tất cả những nhà chính trị chân chính dù theo trường phái tư tưởng nào cũng đều coi nhân dân là đối tượng quan trọng nhất của đời sống chính trị. Tất cả các tác động chính trị của họ đều hướng vào nhân dân, nhằm lôi kéo, tập hợp, tìm kiếm ở nhân dân sự ủng hộ. Nhưng khác với các nhà chính trị khác, đối tượng số một mà Hồ Chí Minh quan tâm là nhân dân bởi vì ông yêu nhân dân. Nhân dân trong tâm hồn Hồ Chí Minh như một nỗi thương cảm, nỗi day dứt, như mục tiêu sống của ông. Nhân dân của chúng ta có một lịch sử lâu dài hàng trăm năm với thân phận đau khổ và lép vế. Và Hồ Chí Minh đã phát hiện ra nhân dân Việt Nam bằng tất cả sự quan trắc về sự thiếu hụt, sự đau khổ, sự bất hạnh và thân phận lép vế của họ. Cuộc cách mạng mà Hồ Chí Minh tạo ra chính là vì nhân dân. Hồ Chí Minh không nói một cách rõ ràng, nhưng ông bênh vực nhân dân như đứa con tinh thần của mình. Trong khi trang bị sức mạnh và quyền lực cho những đứa con trưởng thành, tức là các đồng chí của mình, Hồ Chí Minh rất lo lắng về thân phận của những đứa con còn lại là nhân dân. Hồ Chí Minh không quan tâm đến các đồng chí của mình với tư cách là đối tượng cần phải nâng đỡ mà với tư cách là lực lượng để giải phóng và nâng đỡ nhân dân. Ông trang bị phương tiện lý luận, phương tiện đạo đức, trang bị sức mạnh cho những đứa con trưởng thành với mục đích rõ ràng là giải phóng và nâng đỡ những đứa con còn lại. Có thể kết luận rằng, mục tiêu số một, mục tiêu tổng thể của đời sống chính trị của Hồ Chí Minh là giải phóng và nâng đỡ nhân dân. Toàn bộ tiến trình chính trị của Hồ Chí Minh là để giải phóng nhân dân.

Nếu nhìn từ góc độ này thì chúng ta sẽ thấy ông đau đáu về cái gọi là độc lập dân tộc bởi đó chính là điều kiện để giải phóng nhân dân. Qua tác phẩm này chúng ta hiểu được một điều sâu sắc rằng, ông quan tâm đến nhân dân của ông, còn cách mạng chỉ là một phương tiện. Càng đọc tác phẩm tôi càng hiểu ra một điều là nỗi khắc khoải chính trị, nỗi khắc khoải tâm hồn, nỗi khắc khoải văn hoá lớn nhất của Hồ Chí Minh là bảo vệ nhân dân. Những ai muốn tự nhận là học trò của Hồ Chí Minh thì phải hiểu rằng bài học lớn nhất mà Hồ Chí Minh để lại là nhân dân là đối tượng trung tâm của đời sống tâm hồn, đời sống tinh thần của một nhà chính trị. Nếu không nhận ra điều đó thì không thể trở thành học trò của ông được.

Cái quan tâm thứ hai của Hồ Chí Minh là quan tâm đến đồng chí của mình. Những đồng chí của ông là lực lượng mà chắc chắn bằng sự tin tưởng tuyệt đối vào lý tưởng của mình, vào kế sách của mình, Hồ Chí Minh biết sẽ làm chủ được đất nước, sẽ thắng giặc ngoại xâm. Nhưng sau khi thắng được giặc ngoại xâm rồi thì trong tâm hồn đồng chí của mình, nhân dân là gì? Chính vì nỗi lo lắng ấy nên Hồ Chí Minh đã đặt ra vấn đề rèn luyện đạo đức đối với các đồng chí của mình. Bằng tác phẩm này, Hồ Chí Minh trang bị cho các đồng chí của mình các công cụ mang chất lượng tiêu chuẩn đạo đức nhằm hai mục đích rất rõ ràng: thứ nhất là thu hút sự ủng hộ của nhân dân để tiến hành một cách thuận lợi cuộc kháng chiến, và thứ hai là để những người đồng chí ấy với những thói hư, tật xấu nhiễm phải không trở thành nguy cơ của nhân dân khi họ cầm quyền.

Trong cuốn sách "Sửa đổi lối làm việc" có đoạn Hồ Chí Minh viết: "Nếu chúng ta hỏi cán bộ: 'Việc đó, làm cho ai? Đối với ai phụ trách?', chắc số đông cán bộ sẽ trả lời: 'Làm cho Chính phủ hoặc Đảng, phụ trách trước cấp trên'. Câu trả lời đó chỉ đúng một nửa. Nếu chúng ta lại hỏi: 'Chính phủ và Đảng vì ai mà làm việc đó? Và phụ trách với ai?' thì e nhiều cán bộ không trả lời được. Chính phủ và Đảng chỉ mưu giải phóng cho nhân dân, vì thế, bất kỳ việc gì cũng vì lợi ích của nhân dân mà làm và chịu trách nhiệm trước nhân dân." Điều đó có nghĩa là Đảng và Chính phủ là phương tiện trong nhà chính trị Hồ Chí Minh để phục vụ nhân dân. Học tập Hồ Chí Minh chính là học điều này. Và từ góc độ này, có thể thấy rằng, đánh đuổi đế quốc xâm lược là một chiến dịch chính trị của Hồ Chí Minh để thực hiện mục tiêu giải phóng nhân dân. Nếu không phát hiện được điều ấy thì chúng ta thấy rất khó giải quyết vấn đề hậu chiến. Vì nhầm lẫn nên chúng ta mới kéo dài mối thù một cách vô lý ngay cả khi chiến tranh đã kết thúc. Hay nói cách khác, kéo dài lòng căm thù là một sự hiểu nhầm rất nghiêm trọng đối với các tư tưởng chính trị của Hồ Chí Minh.

Qua tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" của Hồ Chủ tịch, chúng ta thấy rất rõ ràng rằng Đảng và Chính phủ là phương tiện, không phải là mục tiêu của đời sống chính trị. Việc bảo vệ Đảng và Chính phủ cũng giống như việc chúng ta phải lau súng. Uốn nắn đạo đức của cán bộ, đảng viên chính là làm cho vũ khí chính trị của mình không hoen gỉ. Hồ Chí Minh viết quyển sách này chính là làm cho khẩu súng ấy trơn tru, không hoen gỉ để trở thành phương tiện hữu hiệu và tin cậy nhằm thực thi mục tiêu chính trị là giải phóng nhân dân. Tác phẩm này có thể được xem, được học tập như một công đoạn chính trị quan trọng, đó là duy tu, bảo quản các phương tiện chính trị sao cho nó vẫn giữ nguyên được bản chất, để có thể thực hiện mục tiêu chính trị cơ bản là giải phóng nhân dân.

Những suy nghĩ khi đọc tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của chủ tịch Hồ Chí Minh
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,