Nghi thức tâm linh - sự bi hài của đền chùa Việt

02:03 CH @ Thứ Năm - 12 Tháng Hai, 2009

Đã nói đến văn hóa lễ hội đền chùa, tất phải nói tới nghi thức tâm linh. Nhưng nghi thức tâm linh tại các đền chùa Việt như thế nào? - "Còn nhiều lộn xộn" - đó là nhận xét của nhà báo Hoàng Hưng - một người vốn để nhiều tâm căn nghiên cứu về văn hóa đền chùa.

Đi trong đạo mà không hiểu đạo

Lễ hội đền chùa và những cuộc hành hương đầu xuân dường như mỗi ngày một mất dần sự tao nhã vốn là bản chất nguyên thủy của truyền thống. Thay vào đó là sự "vón cục" của vô số các nghi thức "tầm phơ" được đẻ ra từ tâm thế của số đông các "phật tử tham tiền"!

Vãn cảnh đền chùa đầu xuân giờ đây như không phải là tìm về với thế giới thiên nhiên thuần khiết cùng các giá trị tâm linh vốn được xem là nền tảng thiêng liêng nhất của đạo đức cộng đồng, mà ngược lại như một cuộc chen chúc cầu an, tìm kiếm quyền lực, tiền tài. Và trong cuộc chạy đua này, con người bỗng trở nên bé mọn.

Ngay từ cổng đền, các "ông đồ" đã "làm lẩu" cả Hán văn phồn thể, giản thể lẫn chữ quốc ngữ vào những lá sớ một cách vô tội vạ. Việc xin ấn tại một số ngôi đền càng "mông lung" hơn. Ấn trấn trạch : 50 nghìn đồng/nhát. Nhiều người phải chầu chực hàng ngày nơi cửa thánh. Đầu xuân không kiếm được tấm ấn "âm phù", cả năm lo không an vị.

Có ngôi đền thiêng ở xã (chính xác là thôn) Bảo Lộc (Nam Định), các đấng mày râu xếp hàng hàng năm chờ đến phiên nhậm chức "thủ từ" mà thời hạn chỉ kéo dài không quá một năm. Các ngôi chùa hiện cũng mù mịt cảnh bon chen. Gà luộc, lợn quay, bia rượu bày ngay chính điện. Chưa bao giờ đền chùa được khôi phục và xây cất một cách cấp tập như những năm gần đây. Các công trình nhìn chung đều rất đàng hoàng.

Nhưng nghi thức thì còn lộn xộn. Sự lộn xộn do chính tâm thế xuất phát của người cho phép xây dựng cộng thêm tâm thế của một số đông "phật tử tham tiền" cùng các chúng sinh "đi trong đạo mà không hiểu đạo".

"Hôm qua em đi chùa Hương"

Cô V.K.V - một doanh nhân rất thành đạt ở Sài Gòn không đầu xuân năm nào không tới dâng hương tại đền Cửa Ông (Quảng Ninh) và sau đó bay tiếp qua Bangkok (Thái Lan) để lễ bái chùa Vàng. "Đối với tôi, đền Đức Ông linh thiêng như một bổn phận. Còn chùa Vàng là niềm yêu mến về không gian thanh tịnh cũng như các nghi thức thờ phụng hết sức giản dị và trang nhã".

Ở đây, mua 20 baht, sẽ nhận được 3 thẻ hương, mỗi thẻ dài đúng một gang tay cùng 3 vuông giấy vàng nhũ mỏng tang chỉ dùng để dán nhẹ lên tượng Phật. Hương cháy đủ cho một tuần cầu nguyện; vàng nhũ không đốt, nên không bao giờ có cảnh lửa khói bốc, tro bay.

Trong chính điện, người ta hành lễ cầu phước bằng một khay xếp những bông sen xanh đặt bên cạnh âu nước tượng trưng cho nước cam lồ. Mỗi chúng sinh cầm một cành sen nhúng vào âu nước và rảy nhẹ lên tóc hoặc lên áo của mình. Xong, đặt cành sen lại vị trí cũ cho người sau và lặng lẽ lui ra.

Một phép cầu nguyện khác là có thể xúc một âu tiền đồng chứa sẵn trong chiếc hòm vuông đặt trước bệ thờ và thiền hành chậm rãi dọc 108 âu đồng nhỏ đặt dưới chân pho tượng Phật nằm, mỗi bước lại thả xuống chiếc âu phía dưới một đồng tiền kèm theo lời khấn nguyện. Kết thúc nghi thức này, việc công quả cho chùa có thể bỏ tiền vào một chiếc hòm đặt khiêm nhã nơi góc điện, tùy tâm thí chủ.

Ấn Độ, Nepal, Trung Quốc, Sri Lanka - những quốc gia có hệ thống đền chùa dày đặc, các nghi thức văn hóa lễ hội càng nghiêm cẩn, linh thiêng. Ngay lễ hội cưới trái cây cho trẻ em ở lứa tuổi đồng ấu ở Nepal vào dịp đầu xuân hàng năm vô cùng rực rỡ, ồn ào, nhưng không hề hỗn tạp.

Nguồn:Lao Động
Cập nhật lúc:

Nội dung liên quan

  • Lễ hội và sự lên ngôi của thói vụ lợi

    03/02/2020Vương Trí NhànKhông gì xa lạ với văn hóa bằng tinh thần thực dụng. Song đáng tiếc là tinh thần thực dụng ấy lại đang có mặt và chi phối cách tổ chức của một số lễ hội và trong chừng mực nào đó, làm hỏng các lễ hội thiêng liêng ấy...
  • Ám ảnh trần tục nơi cửa thiền

    02/02/2017Dương TùngCách đây ít lâu, vào ngày Phật đản, trong khi Phật tử, du khách nườm nượp hành hương lên chùa Non cúng đường Đại Phật tượng Phật tổ Như Lai và vào đền Sóc lễ Thánh Gióng đầy thành kính, thì ở ngay bãi cỏ cạnh đền Mẫu (thờ mẹ Thánh Gióng) diễn ra các hình ảnh chướng tai gai mắt...
  • Đi lễ đầu xuân

    19/01/2009Minh HằngKhi những chùm pháo hoa rực rỡ màu trùm lên bầu trời chào đón thời khắc giao thừa thiêng liêng cũng là lúc mọi người, mọi nhà cùng nhau hướng về bàn thờ tổ tiên, cùng nhau đi lễ cầu phúc, cầu an cho gia đình và bản thân.
  • Ngày xuân đi lễ chùa

    19/01/2009Tết thưòng là dịp để mọi người cùng nhau đi lễ đầu xuân, vừa cầu mong cho gia đình an khang, thịnh vượng, vừa vãn cảnh chùa để tâm hồn thư thái, chào đón một năm mới yên vui thái bình.
  • “Nướng” tiền cho đồng cô, đồng bóng

    12/03/2006Văn Phúc Hậu“Ngồi hát ăn bát vàng” là câu mà các cung văn đồng bóng thường bảo nhau. Bởi vậy, hiện nhiều người đang đua nhau đi làm cung văn...
  • Cầu lợi ở chốn cửa thiền

    12/02/2006Hiền PhươngXã hội dù phát triển đến đâu, công nghệ và phương tiện dù hùng mạnh đến mức nào thì con người vẫn luôn thấy nhỏ bé, yếu đuối trước vũ trụ vô thường. Khi cuộc sống thêm nhiều cạnh tranh, trông gai và khó nhọc thì người ta càng thấy thân phận mình mong manh, cuộc sống mình thiếu thốn, nhân tâm mình nặng nợ… khiến cửa chùa có biết bao nhiêu kiểu cầu xin với những tham vọng, ước muốn, lo sợ, ăn năn của người đời...
  • Cái thiêng tôn giáo

    29/11/2005Hồ LiênÝ tưởng về sự thiêng liêng đã xuất hiện khá sớm trong bước chuyển từ con người động vật thành con người xã hội. Ý tưởng ấy là sản phẩm của đời sống xã hội, khi nhu cầu gắn kết các thành viên của cộng đồng đòi hỏi một đức tín về nguồn gốc thánh thần và ý nghĩa cao quý của cuộc sống con người.
  • xem toàn bộ

Nội dung khác