Miền tinh thần tự do

08:37' CH - Thứ sáu, 08/05/2015

Hỏi: Cháu học ngành thương mại quốc tế, nhưng lựa chọn ban đầu của tuổi 18 cháu nghĩ là có nhiều cái không thật chuẩn xác. Khi va chạm nhiều thì cháu cảm thấy thích nhiều thứ hơn, ví dụ như cháu thích đọc chú , mặc dù những kiến thức ấy cháu không áp dụng được ở trên trường. Cháu đọc chú vì có cảm giác thích thú.

Trả lời: Điều ấy hoàn toàn chính xác. Học người đời để làm một cái gì đó thì không bao giờ làm được, nhưng đọc cái mà mình thích thì cháu sẽ thấy hóa ra ý thích cũng có quy luật của nó. Khi phát hiện ra quy luật ý thích của mình thì người ta sẽ tìm ra quy luật ý thích của người khác. Hiểu được mình thì cháu sẽ hiểu được người. Hiểu được ý thích của người khác thì cháu sẽ biết bán cho người ta cái mà người ta thích và cháu sẽ thành đạt, sẽ có sự nghiệp. Nếu cháu định học và định bắt trước ai đó để làm một cái gì đó mà không phải từ ý thích vô tư thì cháu rất khó thành công. Con người thích cháu một cách ngẫu nhiên, và sự ngẫu nhiên ấy được gọi là số phận.

Hỏi: Những ý nghĩ của cháu xuất phát từ chỗ cháu cảm thấy tù túng, muốn thoát ra khỏi cái không gian mà mình lớn lên. Có cảm giác như người ta xây cho mình ngôi nhà đầy những định kiến, những quan điểm và cháu muốn phá ra để đi.

Trả lời: Chú nghĩ rằng cháu có tự do đi tìm cái mà mình muốn phá ra. Cháu là người xé rào về mặt nhận thức, về mặt văn hóa, về mặt triết học. Điều ấy là tốt, nhưng cháu phải cẩn thận, đến một ngưỡng nào đấy thì phải dừng lại.

Hỏi: Chú nghĩ điểm dung hòa của tự do và trách nhiệm nằm ở đâu?

Trả lời: Tự do và trách nhiệm của ai thì chỉ người đấy hiểu được, đấy là một bí mật hoàn toàn cá nhân. Điểm cân bằng giữa tự do và trách nhiệm chính là số phận. Suy ra cho cùng, trong tất cả các thứ gắn liền với con người thì sự nghiệp là cái người ta để ý nhất. Sự nghiệp bao giờ cũng là tổng các điểm cân bằng giữa tự do và trách nhiệm. Con người lảng tránh, con người né, con người mải chơi, con người do dự một chút trước khi lựa chọn, đấy là những điểm trước cân bằng.

Hỏi: Hiện tại cháu đang có một công việc nhưng cháu không hoàn toàn yêu công việc ấy vì nó không xuất phát từ ý thích của cháu. Nhưng vì trách nhiệm đối với gia đình cho nên cháu để cuộc sống cuốn cháu ra khỏi cái mình thích. Cháu thích những cái chú viết, tức là một chút gì đấy về chính trị học, triết học. Theo chú cháu nên giải quyết như thế nào?

Trả lời: Cháu phải tự cân bằng. Cháu không thể từ bỏ sự nghiệp, không thể từ bỏ niềm đam mê của mình được, bởi vì nếu không có nó, cháu không phải là cháu. Nhưng không hoàn thành trách nhiệm của mình thì cháu cũng không phải là cháu. Không có con người nào tự do tuyệt đối mà con người tự do trong các mối ràng buộc với cuộc sống, và đặc trưng của sự ràng buộc ấy là trách nhiệm. Cháu sẽ lấy vợ, sinh con, phải nuôi vợ, nuôi con. Cái thú vị nhất, cái tài hoa lớn nhất mà con người có chính là xử lý cái mình thích và cái mình có trách nhiệm. Tất cả sự hấp dẫn của con người là ở chỗ ấy. Trong cuốn sách “Cội nguồn cảm hứng”, chú có nói đến lý thuyết về miền tinh thần. Miền tinh thần của con người có 3 tầng: Tầng thứ nhất là tầng thực dụng, tầng thứ hai là tầng tư tưởng và tầng thứ ba là tầng lý tưởng. Tự do là chất dầu bôi trơn để người ta ra vào, lên xuống một cách linh hoạt giữa các tầng ấy. Chú là người tự do. Năm phút sau khi giải quyết xong những vấn đề cực kỳ lý tưởng, chú lại kiểm điểm chuyện làm ăn và làm phép tính về tiền. Tất cả cái thú vị của con người chính là như thế. Để xử lý các mâu thuẫn hàng ngày người ta phải có công nghệ. Công nghệ quan trọng nhất của con người chính là tự do ra vào các miền khác nhau của đời sống tinh thần.

Triết học là một cách suy tưởng, cái thú vị nhất của sự suy tưởng chính là anh hạ cánh xuống anh như thế nào. Kant bay trên đầu con người, bay trên đời sống tinh thần của con người, Kant không đậu xuống con người bao giờ. Đấy là lý do chú không sùng bái các nhà triết học phương Tây. Kant như một kẻ định phân phát cho con người một thứ gì đó, mà con người thì càng ngày càng hiện đại, càng thực dụng, người ta không đọc Kant nữa, chỉ có những kẻ già nua mới đọc. Những người trẻ như cháu đọc Kant sẽ không tìm ra giá trị thực dụng của nó. Khi nào các cháu đọc sách mà tìm thấy ở đó công nghệ giúp mình giải quyết các vấn đề mà mình mơ tưởng, hay giúp mình từ biệt sự mơ tưởng, thì đấy là quyển sách có ích. Bước vào sự đam mê là một công nghệ, rút ra khỏi nó cũng là một công nghệ, công nghệ ấy chính là tự do.

Hỏi: Như vậy cách tiếp cận của chú khác với những người tiền bối là không làm cho cái gì trở nên quá hàn lâm và quá khó hiểu?

Trả lời: Đúng, vì nhiệm vụ của tất cả các triết gia là làm cho con người trở nên thực tế hơn chứ không phải làm cho con người trở nên ngu hơn trước mình. Có những người đọc một tạ Kant cũng không thuyết phục nổi ai. Tự do chính là sự ra vào một cách hồn nhiên giữa các miền khác nhau của đời sống tinh thần, miền thực dụng, miền tư tưởng và miền lý tưởng.

Con người có rất nhiều vấn đề. Ở những nơi không có đói khổ thì người ta thiếu kinh nghiệm về sự đói khổ. Còn ở những nơi không có điều kiện để no đủ thì người ta thiếu kinh nghiệm về sự no đủ. Làm thế nào để con người có kinh nghiệm về sự no đủ ngay cả khi mình đói, mình thiếu, đấy chính là cái chú tham gia vào giải quyết. Một cách khái quát là giải quyết cách con người nhìn sang khu vực của người khác để có thể mường tượng ra cách chung sống với họ. Ví dụ trong luật học người ta có ngành luật so sánh. Luật so sánh là để giải quyết vấn đề cho những người ở nước này đến sống ở nước kia. So sánh luật chống tham nhũng ở Việt Nam với luật chống tham nhũng của Hoa Kỳ như thế nào, xử lý mâu thuẫn giữa bộ luật này với bộ luật kia như thế nào. Đấy chính là những bài toán về điều kiện sống trong các môi trường khác biệt mà con người phải giải quyết.

Bây giờ ở phương Tây người ta không quan tâm đến triết học chơi chơi nữa mà quan tâm đến triết học kinh tế, triết học chính trị, triết học vật lý, triết học khoa học, triết học công nghệ thông tin… Đó là những ngành triết học xử lý các điểm tới hạn của các khoa học, các công nghệ, kỹ thuật. Con trai út của chú học khoa triết học của trường Kinh tế London. Ở đấy Marx là một cái bia tập bắn, mỗi ngày Marx được đem ra bắn nát trong sự phân tích của sinh viên. Việt Nam chúng ta vẫn xem triết học là một thứ cao siêu, nằm ngoài tầm với của mọi người, nhưng đối với phương Tây triết học đã bắt đầu được kéo sát về nấc thực dụng. Chú đã viết trong một quyển sách rằng “tôi viết về tự do như một thứ có thể ăn được”.

Hỏi: Những vấn đề chú đang quan tâm nhất trong giai đoạn hiện nay là gì?

Trả lời: Đất nước, nền chính trị của nó, nền tự do của nó, đời sống kinh tế của nó. Chú quan tâm đến thân phận con người, đến những vấn đề căn bản của con người, trong đó nhân quyền là một điểm có chất lượng trung tâm. Nhưng nhân quyền không phải như là một bộ luật, mà là một triết học, ở đấy người ta phải trang bị cho con người một số công cụ cơ bản để nó tự do.

Hỏi: Theo chú nhân quyền không phải là cái mình mang ra trao đổi với nhà nước, mà trước tiên là để thức tỉnh mình?

Trả lời: Bao giờ cũng thế, cho nên chú mới phân chia tự do ra làm hai miền, tự do bên trong và tự do bên ngoài. Cháu nên đọc kỹ quyển “Cội nguồn cảm hứng”.

Miền tinh thần tự do
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,