Lăng xê tự truyện

Trần Thị TrườngPhụ nữ thủ đô
10:15' SA - Thứ ba, 10/04/2007

Tôi nghĩ, sự thật tưởng dễ nắm bắt, tưởng cứ muốn trình bày là sẽ trình bày được. Sự thật bao giờ cũng nằm trong muôn vàn cảnh hướng và phụ thuộc vào nhãn quan từng người. Đọc những gì người ta gọi là tụ truyện là sự thật thì cũng vẫn là sự thật trong mắt người viết, ta nhìn sự thật bằng con mắt của ta, coi mọi tâm sự của tác giả đều đáng trân trọng, làm cho cuộc sống trở nên phong phú nhung không phải là tất cả.

Không chỉ Việt Nam hôm nay mới có những tự truyện. Tự truyện có từ thời Napoleon. Con người ta hễ cảm thấy mình có chuyện là có nhu cầu kể hoặc viết ra, đâu chỉ với những văn nghệ sỹ nổi tiếng, những ông hoàng, bà chúa mà đôi khi là một thường dân. Bên cạnh những thành công văn học của các nhà tiểu thuyết hàng đầu, thành công của các tự truyện đã khiến cho văn hoá đọc của nhân loại trở nên sinh động. Ở ta, tự truyện, hồi ký, nhật ký (một dạng khác của tự truyện) rất được bạn đọc yêu thích, nhất là của các cây đại thụ trong nước như Tô Hoài, Nguyễn Hiến Lê, Phùng Quán, Nguyên Hồng... và với các tác giả nước ngoài gần đây nhất có Yến, Hillary Clinton...

Trên đây chúng tôi chỉ kể đến những cuốn sách mà trong đó yếu tố không có, hoặc rất ít thấy chuyện khoe công tích, phân bua, thanh minh những gì mình từng bị phê phán. Những cuốn tự truyện đó đem đến cho người đọc một nguồn tư liệu quý về thời gian đã qua, một quang cảnh xã hội thời tác giả đã sống và những tâm sự riêng, những chuyện đời của họ thông qua nhân quan của chính họ - người viết. Tự truyện kiểu ấy hầu hết là của các tác giả có tâm trạng lớn, suy tư của họ, những câu chuyện họ kể mặc dầu chỉ liên quan đến họ mà người đọc thấy như là tâm trạng chung, suy tư đó như thể cũng có trong mình, câu chuyện như thể liên quan đến mình, đến cuộc đồng và toàn xã hội, gợi ra cho mình một chiêm nghiệm mới. Như vậy tự truyện có ảnh hưởng nhất định đến tâm lý người đọc. Nếu suy nghĩ tích cực người đọc sẽ thấy ở đó ít nhiễu có vẻ một kinh nghiệm sống nào đó cho mình và có thể cho cả cộng đồng.

Người viết tự truyện có thể cũng nghĩ thế khi đặt bút viết, song cũng có thể duy nhất chỉ một nhu cầu: Viết cho chính mình, hoặc cho người thân của mình. Viết cho lòng mình được thảnh thơi sau bao năm ôm chứa cái tâm sự tràn đầy của mình, hoặc để giãi bày, chia sẻ với ai xa xôi nào đó...

Tôi tâm đắc với các tự truyện của nhà văn Tô Hoài. Ở đó thấy được đời văn của cá nhân con người tài ba ấy, những tài ba khác có liên quan đến cuộc đời ông, qua con mắt ông và Dường như thấy cả nhân tình thế thái... Với Tô Hoài, chỉ cần một “Dế mèn phiêu lưu ký” tên tuổi của ông đã đủ lớn để bốn bể, năm châu phải dịch, in và kính nể. Song mươi cuốn truyện của ông, kể từ “Cỏ dại”, “Tự truyện”, “Cát bụi chân ai”, “Sổ tay viết văn”, “Những gương mặt”… và gần đây nhất “Ba người khác” (Có người nói Tô Hoài viết gì thì cũng ra thể ... tự tiện) càng làm cho tên tuổi ông trở nên "Khủng khiếp" trong giới cầm bút, giới xuất bản và trong cả đông đảo người đọc. Khủng khiếp và kính trọng vì hầu như cái gì ông cũng biết, cũng nhớ và cũng nhìn thấu. Hàng triệu trang sách mà không sự kiện nào lặp lại... Như vậy Tô Hoài viết tự truyện không vì điều gì ngoài nhu cầu tự thân của ngòi bút nhà văn. Trong cuốn “Một quãng đường” (1972) cây đại thụ ấy đã viết "Sáng tác của tôi đã miêu tả tâm trạng của tôi, gia đình tôi, làng tôi - mọi cái của mình, quanh mình. “Quê người”, “Giăng Thề”, “Xóm giếng ngày xưa”, trong đó có những mảnh đời, mảnh tình cỏn con của mình. Cả những chuyện loài vật tưởng như xa lạ kia cũng không ngoài cái rộn ràng hay thầm lặng của khu vườn trước cửa…

Đó là đọc và thấy ở Tô Hoài. Cũng là hồi ký, ở một ngòi bút có cuộc sống khác, nhà thơ Phùng Quán đã viết "Ba phút sự thật” thể Văn xuôi, với những áng văn mê hoặc tình người, thấm đẫm nước mắt không chỉ về những mảnh đời của chính tác giả mà về nhiều nhân vật nổi tiếng quanh ông và quanh chúng ta...

Và đó là những cuốn sách của tác giả là đàn ông ở nước mình. Nếu người đọc muốn biết về thế giới khác ta, từ dáng vóc đến màu tóc, đến nhãn quan và một xã hội có những người một thời đối lập với ta thì sẽ câm lên những cuốn sách "Hồi ký của một Geisha" hay "Living History Hillary Rodham Clinton”. Tôi đặc biệt thích cuốn thứ 2, trong đó nhân vật hầu như đều là những người cùng thời với chúng ta đang sống. Hillary - người đàn bà sinh ra trong một gia đình bình thường, có ông bố tằn tiện, nghiêm khắc nhưng tiềm ẩn nỗi thương yêu con cái. Từ cái nôi như thế Hillary đã lớn lên, được giáo dục kỹ lưỡng và sau đó được đào tạo tại các trường Đại học đã trở thành người đàn bà có tên tuổi ở chính trường. Rồi trở thành Đệ Nhất Phu Nhân, chỗ dựa nhiều mặt cho người đứng đầu một quốc gia thịnh vượng bậc nhất toàn cầu. Dù các phương tiện truyền thông đã không giấu giếm, đưa tin những bê bối tình ái một thời của vị Tổng thống trẻ tuổi Bill Clinton với cô thực tập sinh Nhà trắng Lewynsky nên ai cũng đã biết nhưng người ta vẫn thích đọc "Hồi ký Hillaly”! Và hàng triệu ấn bản đã được phát hành. Có thể người đọc muốn biết chính người đàn bà số một nước Mỹ này đã và đang nghĩ gì, nói gì, giải quyết các vấn đề riêng của mình như thế nào trước một vị trí lớn mà mình đang đứng. Hillary đã viết như một trí thức có khả năng nhận diện thời cuộc, đã viết như một nhà văn viết về các nhân vật tiêu biểu của thời đại mình và hơn cả bà viết như một người phụ nữ có trái tim lớn và nhân hậu. Qua cuốn sách thấy người đàn bà đó yêu cuộc đời trọng con người - đã bất kể họ là ai, chính trị, đảng phái, sắc tộc gì và trong đó tình yêu dành cho gia đình, con cái cùng sự can đảm tha thứ cho những lỗi lầm của người chồng - đối tượng của tình yêu hôn nhân của mình...

Những tự truyện như vậy lôi cuốn người đọc khắp thế giới. Và đó cũng là lý do để khuyến khích xã hội có thêm những tự truyện mới. Mỗi tự truyện dù của ai, nếu viết hay đều có thể đem đến một hương vị làm sinh động cuộc sống.

Gần đây ở ta có tự truyện của Lê vân với tựa đề “Lê Vân yêu & sống” cũng là một tự truyện có số ấn bản lên tới con số vài chục ngàn. Người ta coi đây là một hiện tượng về xuất bản. Chưa có ai làm một cuộc thăm dò xã hội học về việc “Tại sao anh hay chị lại thích đọc tự truyện của Lê Vân” song qua những ý kiến khen chê phản hồi trên báo chí thì thấy đa phần vì tò mò, vì gần như lần đầu có một kiểu tự truyện người này kể người kia viết ở ta mà trong đó có nhiễu bí mật riêng tư, tình ái của chính tác giả và thân nhân, những người có danh vị được kể ra. Nhưng cũng không ít ý kiến cho rằng đã qúa lâu người ta chỉ được đọc những sự thật đã được "mã hoá" trong không khí và ngôn ngữ của tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ văn, nay có một sự thật nhiều về trần trụi nên cuốn tự truyện đó đã khuấy động được cái không khí ít nhiều tĩnh lặng của văn hoá đọc trong thời công nghiệp hoá hôm nay.

Lăng xê tự truyện
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,