Gian nan chuyện văn chương lên sóng

Hoài NamAn Ninh Thế Giới
03:00' CH - Thứ ba, 21/09/2010
Chúng ta đang sống trong thời kinh tế thị trường, thời đại mà bất kỳ sản phẩm nào do con người làm ra - dù đó là sản phẩm tinh thần hay sản phẩm vật chất - cũng đều có thể và cần phải trở thành thương phẩm. Người ta vẫn nói vậy, và điều đó hẳn phải có cái lý của nó.

Khi tất cả đã là thương phẩm, điều tất yếu kéo theo là thương phẩm cần phải được đưa vào guồng máy tuyên truyền quảng bá, càng sớm càng tốt, càng rộng càng liên tục càng hay, cái đích chót cùng của việc này là tạo sự hấp dẫn cho thương phẩm, hút người tiêu dùng đến với nó.

Với loại thương phẩm vẫn được định tính là "đặc biệt" như tác phẩm văn chương, cứu cánh của việc tuyên truyền quảng bá, ngoài lợi nhuận kinh tế, còn có một ý nghĩa nhân văn: chắp đôi cánh cho sự kết tinh giá trị nghệ thuật và tư tưởng của người nghệ sĩ ngôn từ được bay cao hơn, xa hơn trên những khung trời tiếp nhận.

Đã nói tới cứu cánh ắt phải nói tới phương tiện. Không cần biện giải dài dòng thì ai nấy cũng đều biết một sự thực: trong số những phương tiện đã và đang được sử dụng vào việc tuyên truyền quảng bá cho thương phẩm (nói chung) hiện nay, truyền hình là phương tiện mang nhiều lợi thế nhất, và có thể nói là mạnh nhất. Một quan chức cấp cao của Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) có lần cho biết: Một chương trình bất kỳ của VTV, phát ở kênh nào và phát vào giờ nào, dù là giờ "dở hơi" nhất trong số 24 giờ của một ngày, cũng có ít nhất 5 triệu khán giả!



Không chắc đây đã là số liệu chính xác có được từ một thống kê xã hội học nghiêm chỉnh, nhưng theo cảm nhận chủ quan của tôi, số liệu này không cách xa sự thực là mấy. Vì thế, có thể nói, nó là một con số đáng thèm muốn đối với các tờ báo giấy: trong làng báo Việt Nam hiện tại, một vài tờ báo được coi là có lượng phát hành lớn, thì cũng chỉ "lớn" đến mức ba, bốn trăm ngàn bản/số là cùng.

Độ chênh lệch ấy chính là lời cắt nghĩa thuyết phục nhất cho việc bất kỳ người kinh doanh nào cũng coi chuyện tuyên truyền quảng bá sản phẩm của mình trên sóng truyền hình là mục tiêu hàng đầu trong chiến dịch PR. Nếu người kinh doanh không làm, chẳng qua là anh ta chưa đủ sức để làm, vì mức chi phí cho quảng cáo sản phẩm trên sóng truyền hình không nhẹ nhàng chút nào.

Nhưng, với tác phẩm văn chương, tạm gác bài toán lợi nhuận kinh tế của việc nó được tuyên truyền quảng bá trên truyền hình - tương quan giữa chi phí đầu vào và hiệu quả đầu ra - sang một bên, thì vấn đề khó khăn nhất là vấn đề của người làm truyền hình, mà cụ thể là những người chịu trách nhiệm làm chương trình để tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu, phổ biến tác phẩm văn chương trên sóng. Xin hãy tạm hình dung như sau:

1. Tác phẩm văn chương quyết không phải là sản phẩm cùng loại với chai bia Heineken, bánh xà bông hiệu Lux, chiếc tivi Sony Bravia hay vỉ sữa chua Ba Vì v.v... Nó là một cái gì đó khác, rất khác- tôi sẽ không sa đà vào việc phân tích sự khác biệt này - vì thế mà người làm truyền hình không thể nghĩ đến việc thực hiện chương trình quảng cáo cho nó theo cách anh ta thường làm với những sản phẩm kia: những clip sống động, vui nhộn, ngộ nghĩnh, bốc lửa, giật gân, kỳ quặc, gây sốc v.v... chắc chắn là không phù hợp với tác phẩm văn chương.

Ai có ý định quảng cáo tác phẩm văn chương theo kiểu này, người đó nên chuẩn bị căng tai đón nhận những tiếng la ó phản đối từ phía công chúng khán giả nói chung và giới cầm bút nói riêng. Cần phải chậm rãi từ tốn hơn, và đó là cách mà chuyên mục "Mỗi ngày một cuốn sách" của VTV đang làm.

Thời gian đầu, hiệu quả của chuyên mục này là khá rõ: tác phẩm nào được giới thiệu ở đây ngay lập tức sẽ được người đọc tìm mua kìn kìn ngoài hiệu sách. Nhưng sau một thời gian vận hành thì nảy sinh bất cập, mà hẳn là những người làm cũng tự nhận thấy: sự đơn điệu về hình ảnh.

Vài phút trên sóng thực ra cần rất nhiều hình, thế nhưng người xem chỉ thấy hình ảnh của cuốn sách bị "vần vò" trước mắt mà thôi: hết bìa một lại bìa bốn, hết trang đầu lại trang giữa, lia ngang rồi lia dọc, zoom ra rồi zoom vào. (Nói vậy, nhưng với tư cách một người làm truyền hình, nếu tôi được cấp trên giao cho làm chuyên mục này, thú thực là tôi cũng chẳng thể nào làm khá hơn).

Nếu nói thêm, thì phải nói ý này: sự đơn điệu khó tránh về hình ảnh có thể được giảm nhẹ phần nào bằng sự đa dạng hóa và cá tính hóa của lời bình, nhưng có vẻ như những người làm chương trình lại bị phụ thuộc khá nhiều vào lời giới thiệu và những lời bình luận mà người làm sách đã chuẩn bị sẵn trên sản phẩm của họ. Có lẽ chăng, do khối lượng công việc nhiều quá, dày quá, liên tục, nên họ đọc không xuể?
Minh họa của Lê Phương.
Minh họa của Lê Phương.
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,