Để phát huy sức mạnh mềm Việt Nam

Ly LamDoanh nhân Sài Gòn cuối tuần
04:09' CH - Thứ năm, 31/07/2014

Sức mạnh mềm giúp một quốc gia nhận được nhiều cảm tình và sự hợp tác từ bên ngoài. Khi cần sự hỗ trợ, họ cũng dễ dàng hơn trong việc tiếp cận với những quốc gia khác.

Nếu sức mạnh cứng thường gắn với cây gậy (súng đạn, tiềm lực quân sự) và củ cà rốt (đồng tiền, tiềm lực kinh tế), thì gắn với sức mạnh mềm chính là những câu chuyện. Một đất nước sở hữu sức mạnh mềm có những câu chuyện kể hấp dẫn người khác, hay được người khác kể về họ một cách hấp dẫn, mà Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore,... là những ví dụ. Vậy còn Việt Nam? Chúng ta có sức mạnh mềm không và đã phát huy như thế nào?

"Định vị và phát huy sức mạnh mềm Việt Nam" là chủ đề cuộc tọa đàm đặc biệt này, được tổ chức tại Press Café. Điều đặc biệt nữa là tọa đàm lần này có một khách mời tham dự gián tiếp, một người có hàng chục năm hoạt động trong ngành ngoại giao - bà Tôn Nữ Thị Ninh, hiện là Chủ tịch hội đồng sáng lập Trường đại học Quốc tế Trí Việt. Do có chuyến công tác Hà Nội đúng ngày diễn ra tọa đàm, bà đã chọn giải pháp trao đổi trực tiếp với DNSGCT xoay quanh chủ đề sức mạnh mềm, để sau đó DNSGCT truyền đạt cho những khách mời còn lại. Ông Lương Văn Lý, nguyên Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh, hiện là Tổng giám đốc Công ty Đại Nam Long, cùng ba chuyên gia của báo - các ông Phan Chánh Dưỡng, Huỳnh Bửu Sơn, Trần Sĩ Chương - tỏ ra thú vị với việc trao đổi như vậy.

Thời đại của sức mạnh mềm, của hòa hợp dân tộc. Nhìn từ các nước bạn

Trong thời kỳ đối đầu, sức mạnh của các quốc gia thường được cân đong đo đếm bởi sức mạnh quân sự và kinh tế, tức là sức mạnh cứng. Dù vậy, sức mạnh mềm quốc gia vẫn không thể xem nhẹ, mà "câu chuyện kể" về chính nghĩa của nhân dân Việt Nam trong giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước là một minh chứng. Đó là một trong những câu chuyện hấp dẫn và sống động nhất, thu hút được những tình cảm và sự ủng hộ to lớn của nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới dành cho Việt Nam. Sức mạnh ấy góp phần không nhỏ vào thắng lợi của chúng ta trên mặt trận ngoại giao, làm tiền đề cho những chiến thắng quân sự, giúp non sông Việt Nam quy về một mối.

Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay, chúng ta không nên sử dụng mãi hình ảnh Việt Nam chủ yếu là một dân tộc yêu nước, quật cường..., bởi những phẩm chất ấy không là độc quyền của bất cứ dân tộc nào, chỉ do lịch sử chưa đặt họ vào thế phải thể hiện mà thôi. Thách thức sống còn của thời cuộc đã tạo điều kiện cho Việt Nam thể hiện tình yêu nước một cách xuất chúng. Ý kiến ấy của bà Tôn Nữ Thị Ninh được các khách mời tán thành. Ông Phan Chánh Dưỡng cho rằng sức mạnh mềm của Việt Nam là một sức mạnh tổng hợp, có thể dung nạp nhiều tư tưởng, văn hóa khác nhau, biến chúng thành của mình. Lấy dẫn chứng sự dung nạp từ chữ Hán, chữ quốc ngữ, đến Nho giáo, Phật giáo, Thiên Chúa giáo..., ông Dưỡng kết luận: "Sức mạnh của dân tộc Việt chính là sự rộng lượng, là khả năng thu nạp những văn hóa khác".

Ông Huỳnh Bửu Sơn: "Cái gốc của sức mạnh mềm là sự đồng thuận..."

Nói đến sức mạnh, thì dù là sức mạnh cứng hay mềm, trong giai đoạn toàn cầu hóa, hợp tác kinh tế, làm bạn với các nước như hiện nay sẽ rất khác với thời chiến tranh lạnh. Đồng ý với ông Dưỡng về tính bao dung của người Việt, ông Lương Văn Lý lưu ý rằng không chỉ nên bao dung, rộng lượng với bên ngoài mà cần phải phát huy tính dung nạp, rộng lượng giữa người Việt với nhau.

Ông Lý nói: "Trong thời đại của hòa hợp dân tộc như hiện nay, các nước đều đã và đang thực hiện việc này một cách quyết liệt, chứ không chỉ nói suông. Việc người dân Mỹ bầu lên một tổng thống gốc da màu chính là minh chứng rõ nhất cho việc họ đã vượt qua được thời kỳ đối kháng và đang tìm đến sự hòa hợp dân tộc.

Ở Pháp, rất nhiều người dân đang phản đối thuyết về bản chất, đặc thù dân tộc do Tổng thống Sarkozy đề ra, vì khái niệm này không cho phép người ta dung nạp những người thuộc các nguồn gốc dân tộc khác. Xu hướng thế giới là vậy, nếu đi ngược lại thì vừa không phù hợp, vừa không thể làm bạn với ai cả". Ý kiến này cũng được mọi người nhất trí.

Ông Huỳnh Bửu Sơn nhấn mạnh: "Cái gốc của sức mạnh mềm là sự đồng lòng. Nhưng muốn có sự đồng lòng, phải biết bao dung, dung hòa những khác biệt để hợp sức cho mục tiêu chung là sự cường thịnh của cộng đồng dân tộc. Khi ấy, chúng ta mới phát huy được tất cả những tiềm năng, sự sáng tạo của mỗi thành viên trong cộng đồng trên mọi lĩnh vực, từ kinh tế, đến văn học, nghệ thuật...".

So với sức mạnh cứng, sức mạnh mềm của quốc gia với những câu chuyện về lối sống, ước mơ, phim ảnh, văn hóa, thương hiệu... rõ ràng có sức lan tỏa và dễ được chấp nhận hơn nhiều. Một đất nước có quy mô dân số và diện tích nhỏ bé như Singapore, tài nguyên thiên nhiên không có, kinh tế chủ yếu dựa vào dịch vụ, vậy mà sức mạnh mềm của họ đã vượt xa sức mạnh cứng. Bà Tôn Nữ Thị Ninh đưa ra một điển hình như vậy để chứng tỏ là các nước nhỏ hoàn toàn có thể tạo một cái thế và đóng vai trò lớn hơn so với mối tương quan kinh tế, dân số của mình.

Ông Huỳnh Bửu Sơn thì khâm phục người Nhật. Đất hẹp người đông, tài nguyên thiên nhiên gần như không có, lại không nằm trên trục giao thông biển của thế giới như Singapore hay Việt Nam, vậy mà từ một thế kỷ nay, Nhật Bản đã từng là một cường quốc quân sự và nay là một cường quốc kinh tế. Những câu chuyện kể về họ đầy tính thuyết phục, đó là tinh thần võ sĩ đạo, ý chí vươn lên mãnh liệt, kỷ luật làm việc, tinh thần đồng đội, lòng trung thành, sự tôn trọng truyền thống và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc... Theo bà Ninh, "câu chuyện kể Nhật Bản" được nước này thể hiện rất tốt một phần nhờ những ngôi nhà Nhật Bản ở khắp nơi trên thế giới. Họ giới thiệu mình là một quốc gia hiện đại nhưng vẫn bảo tồn giá trị di sản, văn hóa truyền thống, rất đáng cho chúng ta học tập.

Để chứng tỏ rằng sức mạnh mềm của một quốc gia không phải là cái gì đó quá cao xa, ông Phan Chánh Dưỡng đưa ra câu hỏi: "Tại sao những năm qua, người dân của nhiều nước rất thích xem phim Hàn Quốc, dù phim nào cũng na ná giống nhau?". Hỏi rồi ông tự trả lời, rằng đó là vì phim Hàn Quốc xoay quanh chữ hiếu và đề cao những giá trị gia đình. Ông Dưỡng nói: "Không bàn về sự hay dở, chỉ biết rằng khi xem phim Hàn Quốc, ai cũng cảm thấy có mình ở trong đó. Chuyện chàng rể quỳ lạy cha mẹ vợ, chuyện trọng nam khinh nữ một cách vô lý, chuyện mẹ chồng nàng dâu..., tất cả đều được lồng vào phim Hàn Quốc một cách nhẹ nhàng, sâu sắc và cuốn hút, tạo nên sự gần gũi, hấp dẫn người đương đại. Sức mạnh mềm đơn giản chỉ là vậy".

Bà Tôn Nữ Thị Ninh: "Vai trò chủ tịch ASEAN giúp Việt Nam có thế hơn trong việc xử lý các tranh chấp nếu có"

Thế và lực của Việt Nam. Làm sao để phát huy cái thế? Nhận diện nguy cơ...

"Từ ngày xưa, trong mối quan hệ với nhau, nước nào cũng phải tự cân bằng giá trị của mình: cứng tạo ra lực, mềm tạo ra thế, nếu khéo thì có thể chuyển từ thế sang lực. Nhìn ra vấn đề để tìm cách tăng thế lên khi lực chúng ta có hạn và cũng không nên dùng vũ lực để đạt được mục tiêu". Ông Trần Sĩ Chương nói như vậy và dí dỏm: "Thường người ta thiếu phần này thì sẽ có cơ hội để tăng phần kia, bởi ông trời không cho ai hoặc lấy của ai tất cả, người không được đẹp thường có duyên ngầm".

Quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc đã giúp Việt Nam chiếm được cảm tình của thế giới. Chúng ta đang có cơ hội để khẳng định giá trị và vai trò của mình, thông qua các tổ chức như ASEAN (mà hiện Việt Nam là chủ tịch), Liên Hiệp Quốc...

Tuy nhiên, theo ông Chương, điều quan trọng là chúng ta phải định vị một chính sách cụ thể, tạo chính nghĩa thông qua việc ủng hộ những gì có tính nhân văn cao, thân thiện với môi trường... Ví dụ, vấn đề môi trường đang được thế giới quan tâm, nếu Việt Nam có cái nhìn cũng như chính sách hợp lý về môi trường thì sẽ có những người bạn thật sự. Lúc nào, thời nào cũng có cơ hội để tạo được sức mạnh mềm, quan trọng là làm sao để ngoài việc kính nể vì chúng ta đã đặt vấn đề đúng, người ta còn cảm mến vì Việt Nam cam kết thực hiện đúng những gì đã đề ra.

Đồng ý "đúng là bây giờ ai cũng chú trọng bảo vệ môi trường", nhưng ông Lương Văn Lý cho rằng khó mà khiến mọi người tin chúng ta đang cam kết thực hiện điều này, nếu những câu chuyện phá hoại môi trường như Vedan vẫn thường xuyên xảy ra.

Thế giới đang phải đối phó với chủ nghĩa cực đoan như khủng bố, biến đổi khí hậu (một dạng cực đoan của thiên nhiên nhằm phản ứng lại cách cư xử không đúng của con người), Việt Nam nên đưa ra quan điểm chống lại những điều cực đoan đó, đồng thời phải phát huy được sự bao dung để xây dựng một xã hội đồng thuận. Còn về thế và lực, Việt Nam không có được sự thoải mái như Nhật, Hàn Quốc - có một cường quốc quân sự là Hoa Kỳ hậu thuẫn, bảo vệ - nên một khi lãnh thổ bị đe dọa, chúng ta phải tự bảo vệ mình là chính. Và rõ ràng, trong hoàn cảnh không ai bảo đảm cho mình sức mạnh cứng, cũng không dễ để sử dụng cái thế - sức mạnh mềm nhằm làm tăng cái lực được.

Dù hiện tại, Việt Nam chưa có thế và lực đủ để có thể là đối trọng của các nước lớn, nhưng không vì vậy mà chúng ta xem nhẹ mặt trận ngoại giao, bởi quan hệ ngoại giao đa phương là một trong những công cụ quan trọng để thể hiện sức mạnh mềm.

Để phát huy sức mạnh mềm Việt Nam
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,