Cái khó là sự bình thản, bình tĩnh, sự thận trọng chứ không phải là sự to mồm

Nguyễn Trần Bạt
09:46' SA - Thứ tư, 10/09/2014

Nguyễn Trần Bạt (NTB): Tôi có được giáo sư Carl Thayer giới thiệu về các bạn. Tôi có một vài buổi thảo luận với giáo sư Carl Thayer, tôi cũng đã có một vài buổi thảo luận với các chuyên gia như các bạn, những cuộc thảo luận ấy đem lại cho tôi rất nhiều điều thú vị, giúp tôi đến rất gần những vấn đề có tính chất chiến lược trên thế giới, giúp tôi mở mang kiến thức và hiểu biết.

MONITOR 360: Chúng tôi rất vinh hạnh được đến đây và hỏi ông rất nhiều câu hỏi về mối quan hệ chiến lược giữa Mỹ và Việt Nam, giáo sư Carl Thayer là bạn của chúng tôi từ lâu và đã giúp dự án này của chúng tôi rất lâu rồi, ông ấy nói rằng trước khi rời Hà Nội thì không thể nào không nói chuyện với ông Bạt. Chúng tôi xin chúc mừng ông một năm mới vui vẻ và hạnh phúc. Trước khi bắt đầu chúng tôi muốn giới thiệu qua về tổ chức của chúng tôi. Tôi tên là Scott Strand, tôi làm việc cho tổ chức Monitor 360, một tổ chức tư vấn, chúng tôi có văn phòng ở California, ở San Francisco, đồng thời ở Washington D.C. Chúng tôi chuyên tư vấn cho các doanh nghiệp về những vấn đề liên quan đến chiến lược chính trị. Cô Elizabeth Clark Wente và anh Jordan D’amato là hai đồng nghiệp của tôi. Chúng tôi được tài trợ bởi chính phủ Mỹ nghiên cứu để trả lời một câu hỏi mà rất nhiều khách hàng của chúng tôi đã hỏi, đó là làm sao để cho nước Mỹ hiểu hơn về Việt Nam, hiểu hơn về quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam, và giữa Việt Nam với Trung Quốc. Tư vấn mà chúng tôi sẽ đưa cho khách hàng sẽ dựa trên việc làm cách nào để Việt Nam có thể phối hợp hơn nữa với Mỹ để Mỹ có thể hiểu được những quan điểm của người Việt Nam về những vấn đề chủ chốt. Vì thế chúng tôi có rất nhiều câu hỏi và hy vọng ông không bị chán.

NTB: Tôi không chán bởi tôi đã dành vào khoảng 25 năm để xúc tiến quan hệ Việt - Mỹ, tôi đã tiếp xúc với nhiều nhà chính trị Mỹ, nhà ngoại giao Mỹ liên quan đến lịch sử chiến tranh Việt Nam, chiến tranh Đông Dương. Tôi đã tiếp xúc với đại sứ Woodcock là nhà ngoại giao Mỹ cuối cùng bàn về xử lý hậu quả của chiến tranh Việt Nam. Tôi đã thảo luận với đại sứ Leonard Unger về chiến tranh Việt Nam và về những vấn đề đương đại của chiến tranh Việt Nam. Tôi đã nhận lời mời và đến Washington D.C để nói chuyện với Tiến sĩ Henry Kissinger về những vấn đề quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Thành phố của các bạn, thành phố San Francisco tôi đã đến đấy và nói chuyện tại Commonwealth Club, dự chiêu đãi và nói chuyện ở sảnh đường của tòa thị chính với sự tổ chức của thị trưởng thành phố San Francisco. Vì thế có thể nói với các bạn là tôi yêu mến nước Mỹ và yêu mến quan hệ mà chúng tôi nghĩ rằng cần phải có với nước Mỹ.

Gần 20 năm trước tôi có nói với tiến sĩ Kissinger rằng, chúng ta đã thất bại trong quan hệ đối với nhau và có lẽ chúng ta phải làm lại với một thái độ khác và một cách thức khác. Tôi tham gia vào nhóm của Citicorp để vận động cho việc bỏ cấm vận với Việt Nam. Công ty của tôi đã đưa vào Việt Nam tất cả những nhà công nghiệp quan trọng nhất của nền kinh tế Hoa Kỳ, Citibank, 3M, IBM, CocaCola, AIG, vì thế cho nên phải nói rằng tôi trở thành triệu phú vì nhận được tiền dịch vụ từ các công ty Hoa Kỳ. Tôi là một trong những người Việt Nam có kinh nghiệm về nền kinh tế Hoa Kỳ và có kinh nghiệm về sự chưa thành công của các công ty Hoa Kỳ tại Việt Nam, về những kinh nghiệm không thành công của người Việt Nam trong quan hệ với Hoa Kỳ. Các bạn có thể đặt cho tôi bất kỳ câu hỏi gì. Tôi không đối lập với Chính phủ của chúng tôi, nhưng tôi độc lập với họ.

MONITOR 360: Cảm ơn ông một lần nữa, câu hỏi đầu tiên của chúng tôi sẽ là, khó khăn lớn nhất mà các bên gặp phải là gì khi ông làm việc với Citicorp để vận động bỏ cấm vận?

NTB: Khi tôi lập tổ chức này tôi có thông báo trong một buổi họp báo quốc tế là chúng tôi sinh ra để phiên dịch sự khác biệt giữa chúng tôi với phương Tây. Sự khác biệt thứ nhất là khác biệt về chính trị, sự khác biệt thứ hai là khác biệt về mức độ phát triển, khác biệt thứ ba là khác biệt về văn hóa. Đấy chính là ba điểm khó khăn mà tôi đối mặt trong những ngày đầu tiên làm việc với họ.

MONITOR 360: Tôi muốn chú ý đến vấn đề văn hóa trước, sự khác biệt lớn nhất là gì giữa Mỹ và Việt Nam?

NTB: Văn hóa là một khái niệm có nội hàm rất phức tạp, vì thế cho nên có những điểm cho đến bây giờ chúng ta cũng chưa vượt qua được. Ví dụ người Mỹ rất thích quyền tự do cá nhân. Còn người Việt thường trốn quyền tự do cá nhân vào trong đời sống gia đình, đời sống thôn xóm, cho nên người Việt có ít điều kiện để hiểu thấu đáo về các giá trị của cái mà ở Mỹ người ta rất hiểu, đó là nhân quyền. Chính vì vậy các nhà chính trị của chúng tôi tận dụng sự khác biệt ấy, giải thích nhân quyền nói cho cùng là khá tùy tiện. Có những người cố tình giải thích sai, tuy nhiên cũng có những người do thiếu hiểu biết, thiếu kinh nghiệm về việc ấy mà giải thích sai. Chính vì vậy cái tồn tại trong quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, làm cho quan hệ ấy chưa trở nên có ích hơn, nhịp nhàng hơn, vui vẻ hơn chính là vấn đề nhân quyền. Tức là cái yếu tố làm cho quan hệ ấy chưa phát triển lên được, chưa vui vẻ lên được là yếu tố nhân quyền.

Tôi mất rất nhiều công, thậm chí viết cả sách để nói về vấn đề nhân quyền, Tôi là một trong những người Việt Nam viết về nhân quyền có thể nói là nổi tiếng. Thậm chí, tôi đã nói với những nhà lãnh đạo của đất nước chúng tôi là nhân quyền là một điều rất lãng mạn, có thể nói là một trong những vấn đề làm cho đời sống chính trị trở nên rất thú vị mà tại sao các ông sợ không dám nói. Đấy là một ví dụ để nói rằng vai trò mà chúng tôi tự đặt cho mình là làm thế nào để phiên dịch sự khác biệt giữa hai dân tộc này, trong đó có khác biệt văn hóa như các bạn đặt ra. Chúng tôi là một nước chậm phát triển về kinh tế. Thế giới tạo ra một thuật ngữ là “các nước đang phát triển" để gọi những nước như chúng tôi cho lịch sự. Tôi không thuộc loại người trốn đằng sau vẻ lịch sự ấy của thế giới để lười biếng.

MONITOR 360: Chúng tôi xin hỏi cảm nhận riêng của ông về cách mà nước Mỹ vẫn đang đối xử với Việt Nam trên lĩnh vực nhân quyền, liệu nước Mỹ có nên có những thay đổi gì không để cho phù hợp hơn với tình trạng hiện tại?

NTB: Tôi nghĩ nước Mỹ không những nên có thay đổi mà phải luôn luôn thay đổi, bởi vì mức độ trì trệ về nhân quyền ở những nước như Việt Nam nó cũng thay đổi dần dần, nó cũng tiến bộ lên chứ không phải là không. Vì thế nước Mỹ cần có hai loại thái độ rõ ràng về vấn đề nhân quyền: thái độ thứ nhất là thái độ khuyến khích những nhà chính trị có những biểu hiện tích cực về nhân quyền và thái độ thứ hai là thái độ kiên trì giữ gìn quan điểm về nhân quyền của mình, không nên nhân nhượng. Bởi người dân chúng tôi trông vào sự kiên trì của các bạn đối với các quan điểm về nhân quyền mà tin các bạn.

MONITOR 360: Xin hỏi về suy nghĩ cá nhân của ông về những động thái mà chính quyền Việt Nam nên làm để thay đổi về tình hình nhân quyền ở nước mình?

NTB: Tôi nghĩ Chính phủ chúng tôi là một Chính phủ không bướng bỉnh lắm về vấn đề này. Gần đây họ có những thay đổi rất đáng khích lệ, họ đã đưa khái niệm nhân quyền vào trong Hiến pháp một cách rất đáng khoe.

MONITOR 360: Ông đã hoạt động rất lâu rồi, ông đã chứng kiến rất nhiều thay đổi. Theo quan điểm riêng của ông đâu là thay đổi nổi bật nhất trong quan hệ Việt - Mỹ suốt hơn 20 năm qua?

NTB: Đó là sự có mặt một cách rất đáng khích lệ, rất đáng tự hào của các đại công ty của Mỹ tại Việt Nam. Các đại công ty của Mỹ có mặt ở Việt Nam làm cho tôi có cảm giác ở Hà Nội cũng có kim tự tháp. Đấy là một thành công rất lớn của người Mỹ, không phải chỉ của Việt Nam. Nhiều năm trước đây, năm 1995 tôi có được giao lưu, được gặp tổng thống Bush bố khi ông đến thăm Hà Nội. Ban tổ chức có đề nghị tôi hỏi ông tổng thống một vài câu để làm cho không khí có vẻ khách sáo ban đầu trở nên ấm áp hơn, tôi đã làm rất thành công khi đặt câu hỏi cho ngài tổng thống. Tôi có hỏi tổng thống: là một nhà chính trị tầm lớn nhất của thế giới, ngài phải bước những bước dài để đi qua một khoảng cách, để đến với một nước đã từng là thù địch của ngài là Việt Nam, ngài có cảm thấy mệt không? Tổng thống có một câu trả lời có lẽ cả đời tôi sẽ không quên, ông nói: tôi thấy rất hạnh phúc khi làm lành được với một đối thủ như Việt Nam, tôi cảm thấy tất cả mức độ mà một con người có thể có về hạnh phúc. Rất lạ là sau đó tôi nói tôi xin chuyển nguyên xi câu hỏi này cho phu nhân tổng thống Bush tức là Barbara Bush, bà ấy trả lời cũng như thế. Tôi tranh thủ tất cả các cơ hội để làm cho mối quan hệ Việt - Mỹ trở thành một thực tế chính trị, tôi không nói thực tế kinh tế, thực tế thương mại, vì cái đó rất nhiều người làm. Nhưng trở thành một thực tế chính trị thì không phải ai cũng làm được.

MONITOR 360:Tôi xin hỏi cảm nghĩ và suy nghĩ riêng của ông là nước Mỹ nên làm gì để tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ với Việt Nam?

NTB: Tôi nghĩ rằng nước Mỹ giống như một người anh lớn trong sân trường, nước Mỹ phải tiếp tục đóng những vai trò đã đóng trong quá khứ, bất chấp cả khủng hoảng tài chính và kinh tế.

MONITOR 360: Không phải ai cũng nói như thế về Mỹ, vì thế chúng tôi xin cám ơn ông.

NTB: Tôi đã từng tranh luận vấn đề này với thượng nghĩ sĩ Nê-vô-ran của nước Úc cách đây 25 năm, ông ấy không tin rằng nước Úc có thể là cầu nối để cho Việt Nam có một quan hệ tốt với Hoa Kỳ. Tôi nói rằng ngài sai, có thể ngài chưa làm nhưng nước Úc sẽ làm, bởi nước Úc là một quốc gia châu Á về mặt địa lý và một quốc gia châu Âu về mặt chủng tộc, nước Úc phải làm như vậy vì nước Úc đóng ở địa điểm ấy. Tôi có nói với ông ta rằng, tất cả các nước châu Á đều phải đối mặt với một đối tượng, và khi đối mặt với đối tượng ấy các ngài cần người Mỹ. Rất thú vị sau đó tôi nói nguyên si những chuyện đấy với thượng nghĩ sĩ Kim Beazley, năm ngoái ông ta vẫn là đại sứ của nước Úc tại Hoa Kỳ.

MONITOR 360: Đối tượng lớn lớn mà ông vừa nói có phải là Trung Quốc đúng không?

NTB: Đúng thế, cái đó không cần phải đoán.

MONITOR 360: Cũng biết là hoàn cảnh như vậy cho nên chúng ta phải mở rộng quan hệ. Để mở rộng quan hệ thì cần phải nhiều điều, một trong những điều đó là hiểu biết chung lẫn nhau. Trong Chính phủ Mỹ cũng có những người chưa thực sự nhiệt tình, chưa thực sự quan tâm, và vẫn còn những nghi ngờ. Chính phủ Mỹ cũng muốn hiểu thêm về Việt Nam để biết rằng Việt Nam cũng có những suy nghĩ gì về họ và vai trò của họ. Theo ông, phía Mỹ nên làm gì để hai bên hiểu nhau nhiều hơn?

NTB: Tôi nghĩ rằng cho đến hiện nay không có bất kỳ khó khăn nào làm cản trở việc người Việt Nam thông cảm hoặc hiểu người Mỹ, thích người Mỹ. Người Việt Nam rất dễ thích người Mỹ. Hay nói cách khác, người Mỹ thật ra rất dễ thích đối với nhiều người. Chúng tôi có kinh nghiệm về thái độ chính trị của người Mỹ đối với các đối tượng lớn ở trong khu vực này. Có một tỉ lệ khá lớn người Việt Nam đã bắt đầu biết rằng không xác lập được những quan hệ có ích thì rất khó có những tình cảm có ích. Chúng tôi đã bắt đầu có kinh nghiệm để hiểu ra rằng, tất cả những lẽ phải phổ quát chính là chỗ dựa cho mối quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia.

MONITOR 360: Ông có thể nói rõ hơn về khái niệm lẽ phải phổ quát?

NTB: Lẽ phải phổ quát là lẽ phải được mọi người thừa nhận.

MONITOR 360: Nghĩa là phải có một lẽ phải gì đấy, một chân lý gì đấy chung?

NTB: Đúng thế. Người Việt Nam đã bắt đầu ý thức được những lợi ích chung, những tiêu chuẩn văn hóa chung, những tiêu chuẩn đạo đức chung. Tôi lấy ví dụ vấn đề tế nhị nhất mà rất nhiều cuộc đàm phán, rất nhiều cuộc thảo luận của chúng ta vướng phải, đó là vấn đề nhân quyền. Nhân quyền là điểm khiến người ta khó đến cùng nhau nhất ở Việt Nam. Để đi qua chỉ một khái niệm như vậy thôi chúng tôi mất rất nhiều thì giờ. Nhưng vào phút này có thể nói là người Việt chúng tôi đã thở phào một cái bởi chúng tôi đã bắt đầu có thể nói về nhân quyền một cách công khai. Tôi có đến nói chuyện ở cơ quan nghiên cứu chiến lược của Bộ ngoại giao về vấn đề này. Tôi nói với họ là tại sao những trí thức tiên tiến như chuyên gia của Bộ ngoại giao lại thiếu dũng cảm trong việc nói với các nhà lãnh đạo của chúng tôi phải xem vấn đề nhân quyền là vấn đề có thể nói to được. Tôi nói điều ấy không chỉ ở Bộ Ngoại giao mà ở cả một số cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ví dụ người ta hỏi tôi: cải cách giáo dục là gì? Tôi trả lời, cải cách giáo dục chính là phi chính trị hóa giáo dục.

MONITOR 360: Khi ông can đảm lên tiếng như thế chắc cũng phải đối phó với nhiều khó khăn?

NTB: Mặc dù tôi không phải là đảng viên cộng sản, nhưng những người cộng sản họ yêu mến tôi đến mức họ cho tôi xuất bản sách, những quyển sách nói về những điều tôi vừa nói với các bạn. Tôi đã tặng bộ sách ấy cho đại sứ David Shear, tặng tham tán chính trị của sứ quán Mỹ, tặng thư viện Quốc hội Hoa Kỳ, thư viện của trường Harvard và thư viện của thành phố San Jose. Tôi nghĩ rằng không có điều gì cấm kỵ ở Việt Nam nếu biết nói với một thái độ và với một giọng đủ thân thiện, đấy là kinh nghiệm. Khi tôi nói như vậy không phải người Việt Nam cũng nói được. Một trong những nhà chính trị cỡ nguyên thủ ở Việt Nam đã nghỉ hưu có mời tôi đến nhà và hỏi tôi: tại sao tôi mới viết có vài bài mà người ta đã kêu ca, mà ông viết những năm quyển sách người ta không kêu ca, ông hãy nói cho tôi kinh nghiệm ấy. Tôi nói rằng, hãy thêm một chút thân thiện vào!

Cái khó là sự bình thản, bình tĩnh, sự thận trọng chứ không phải là sự to mồm
 
ChúngTa.com @ Facebook
 
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,